Gündem Tarih

1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü

  • Haziran 1, 2026
  • 0

1 Mayıs İşçi ve Emekçiler Bayramı, işçi ve emekçiler tarafından dünya çapında kutlanan, birlik, dayanışma ve haksızlıklarla mücadele günüdür. Dünya üzerindeki pek çok ülkede, resmî tatil olarak kabul

1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü

1 Mayıs İşçi ve Emekçiler Bayramı, işçi ve emekçiler tarafından dünya çapında kutlanan, birlik, dayanışma ve haksızlıklarla mücadele günüdür. Dünya üzerindeki pek çok ülkede, resmî tatil olarak kabul edilmektedir. Türkiye’de ilk kez 1923’te resmî olarak kutlanmıştır. 2008 Nisan’ında, “Emek ve Dayanışma Günü” olarak kutlanması kabul edilmiştir. 22 Nisan 2009 tarihinde TBMM’de kabul edilen yasa ile 1 Mayıs resmi tatil ilan edilmiştir.

Türkiye’de 1 Mayıs’lar

Anadolu’da 1 Mayıs ilk kez Osmanlı döneminde, 1905 yılında İzmir’de kutlandı. Bunu 1909 Üsküp kutlaması izledi. İstanbul’da ise ilk kez 1 Mayıs kutlaması 1910 yılında yapıldı.

İngiliz işgali altındaki İstanbul’da 1 Mayıs 1920’de İşgal idaresinin ve Osmanlı hükümetinin yoğun baskılarına karşın “1 Mayıs İşçi Bayramı” olarak kutlandı. İşçiler Haliç’ten başlayarak Karaköy üzerinden Beyoğlu’na kadar bir yürüyüş yaptılar ve “Bağımsız Türkiye” yazılı bir pankart taşıdılar.

1921’in 1 Mayısı’nda İstanbul’un hemen tüm işçileri, özellikle Şirket-i Hayriye, Seyrü Sefain, Haliç İdaresi ve Tramvay şirketi çalışanları 1 Mayıs’ı kutladılar.

1925 yılında çıkarılan Takrir-i Sükûn Kanunu sonrasında kutlamalara izin verilmedi ve 1935 yılına kadar hemen hemen her yıl ancak gizli kutlanabildi. 1 Mayıs’ın bundan sonraki tarihi “yasak”larla yazıldı.

1935 yılında “Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun” adıyla çıkarılan düzenleme ile 1 Mayıs “Bahar ve Çiçek
Bayramı” olarak genel tatil günlerine dahil edildi. 27 Mayıs 1960’ dan sonra da “yasaklar” yaşandı. Toplu Sözleşme, Grev ve Lokavt Kanunu’nun kabul tarihi olan 24 Temmuz, işçi sınıfına 1 Mayıs’ın yerine bayram olarak dayatıldı. Ancak bu girişimlerin hepsi, kararlı mücadeleler sonucu geri döndü.

En kitlesel 1 Mayıs, 1976’da kutlandı. Bu miting DİSK’in öncülüğünde Taksim Meydanı’nda yapıldı. O gün Taksim Meydanı’nı 400 bin emekçi doldurdu.

1978 yılında, önceki yıl yitirilen 37 insanın acısını içinde yaşayan yüzbinler yine Taksim Alanı’ndaydı…

1979 yılında Sıkıyönetim Komutanlığı İstanbul’da mitinge izin vermedi. İzmir Konak Meydanı’nda kutlandı.

1980 sonrası 12 Eylül Askeri Darbesi’nin yasaklar zincirinde 1 Mayıs da yer alıyordu. Böylece yeni bir yasaklı dönem başladı. Ama tüm yasaklara rağmen; kısa süreli iş bırakmalar, bayramlaşmalar ve bildiri dağıtılması gibi etkinliklerle, bu onurlu günün anısının belleklerden silinmesine izin verilmedi…

1Mayış İşçi Bayramı dünyada demokratik ülkelerde gerçek anlamda bir İşçi Bayramı olarak kutlanırken ülkemizde 1 Mayıslar yasaklarla kutlanmaktadır. Bu yıl da Türkiye’de 1 Mayıs kutlamaları özellikle İstanbul’da Taksim Meydanı’nın kutlamalara  kapatılması ve yasaklanması nedeniyle protestolara ve polis şiddetine sahne oldu. Sendikalar ve
sivil toplum örgütleri 1 Mayıs’ı Taksim Meydanı’nda kutlamak isterken, İstanbul Valiliği Taksim Meydanı’nda kitlesel bir kutlamaya izin vermedi. Valilik, 1 Mayıs kutlamaları için Kadıköy Yeni Salı Pazarı ve Fatih Yenikapı Sahil Alanını işaret ederken, Taksim Meydanı’na çıkmak isteyen gruplara karşı 10 bin polis ve 62 TOMA görev yaptı.

Başta Beşiktaş ve Şişli olmak üzere Taksim Meydanı’na çıkan tüm yollar güvenlik güçleri tarafından araç ve yaya trafiğine kapatıldı. Meydan ise barikatlar ile çevrelendi. Polis, Taksim Meydanı’na çıkmak isteyen gruplara müdahale ederken 300’e yakın kişi gözaltına alındı.

1 Mayıs İşçi ve Emekçiler Bayramı, işçi ve emekçiler tarafından dünya çapında kutlanan, birlik, dayanışma ve haksızlıklarla mücadele günüdür. Dünya üzerindeki pek çok ülkede, resmî tatil olarak  kabul
edilmektedir.

Geçmiş Yıllarda Yüzlerce Kişi Gözaltına Alınmıştı

Valiliğin Taksim’e makul sayıda insanla çıkılması önerisini kabul etmeyen DİSK, KESK, TMMOB, TTB, Halkevleri, Halkların
Demokratik Partisi (HDP) ve Birleşik Haziran Hareketi Taksim’e çıkmak için Beşiktaş’ta toplandı. Barbaros Bulvarı üzerinde
toplanan grup saat 12 sularında yürüyüşe geçti. Ancak çevik kuvvet ekipleri aralarında CHP ve HDP milletvekilleri ile sendika başkanlarının da olduğu gruba biber gazı ve cop ile müdahale etti.

İstanbul Valiliğinden yapılan açıklamalara göre, bu yıl olaylar ve katılım sayısı geçmiş yıllara göre çok az oldu.

 

Türkiye Genelinde Olaysız Geçti

İstanbul’da 1 Mayıs kutlamaları olaylı geçerken, ülkenin diğer kentlerinde 1 Mayıs kutlamaları büyük ölçüde olaysız geçti. Başkent Ankara’da Gar önünde toplanan grup Sıhhiye Meydanı’na doğru yürüdü.

İzmir’de ise on binlerce kişi Gündoğdu Meydanı’nda miting yaparak 1 Mayıs’ı kutladı. Türkiye’nin en büyük sendikalar konfederasyonu Türk-İş, bu yıl 1 Mayıs kutlamalarını 10 bin kömür işçisinin çalıştığı Zonguldak’ta gerçekleştirirken, Türkiye’de işçi nüfusunun en fazla olduğu İzmit ve Gebze’de on binlerce kişini katılımı ile mitingler düzenlendi.

Günümüzde ülkenin ekonomik ve siyasi olarak içinden geçtiği son derece duyarlı süreçte, her zamankinden daha fazla demokrasiye ve açıklığa ihtiyaç vardır. Bu konuda, emekçilerin haklı istemlerini gasp etmeye yönelik her türlü davranış ve girişimlerden uzak durulmalı ve toplumsal barışa karşı toplum olarak daha duyarlı olmalıyız.