Gazze’ye insani yardım taşımak amacıyla yola çıkan Sumud Filosuna 1 Ekim akşamı müdahale eden İsrail, bazı gemileri ele geçirdiğini, yolcuları alıkoyduğunu duyurdu.
Filo’dan yapılan son açıklamada geriye kalan gemiler sabah erken saatlerde yoluna devam ederken İsrail ordusu, tekrar bazı gemilere çıkarak müdahale etti. İsrail ablukasını kırmak ve insani yardım ulaştırmak amacıyla Gazze’ye doğru yol alan Küresel Sumud Filosu’na yönelik İsrail donanması kuşatması yoğunlaşırken, filodaki bazı gemilere 2 Ekim sabahı tekrar müdahale edildi.
İlk müdahale akşam saatlerinde yaşandı
Sumud Filosu’nda 1 Ekim sabahı yapılan açıklamada “Daha önceki filoların saldırıya uğradığı ve/veya durdurulduğu bölge. Tetikte olun” denilmişti ve dün akşam saatlerinde İsrail ordusu Sumud Filosu’ndaki bazı gemilere müdahale etti.
Sumud Filosu Türkiye Delegasyonu: 37 Türk aktivist alıkonuldu
Gazze’ye doğru yol alan Küresel Sumud Filosu’nun Türkiye Delegasyonu, İsrail donanma unsurlarının yasa dışı şekilde ele geçirmeye başladığı filoya ait gemilerden 37 Türk aktivisti alıkoyduğunu açıkladı.
Gazze’ye doğru yol alan Küresel Sumud Filosu’nun takip sistemine göre, İsrail 21 gemiyi yasa dışı olarak ele geçirdi, 19’unu da ele geçirdiği varsayılıyor. Takip sistemine göre, Marinette, Shireen ve Summertime-Jong’un da yoluna devam ediyor.
İsrail’in “durdurduğu” belirtilen gemilerin isimleri Alma, Sirius, Adara, Spectre, Yulara, Aurora, Otaria, Huga, Deir Yessine, Grande Blu, Morgana, Hio, Seulle, All In, Captain Nikos, Florida, Karma, Mohammad Bhar, Oxygono, Free Willy, Jeannot III olarak açıklandı.
Ele geçirildiği varsayılan gemilerin isimlerinin de Adagio, Ahed Tamimi, Allakatalla, Amsterdam, Australe, Catalina, Estrella Y Manuel, Fair Lady, Inana, Mango, Maria Cristina, Meteque, MiaMia, Ohwayla, Paola I, Pavlos Fyssas, Selvaggia, Vangelis Pissias-Asser et Ayssel, Wahoo olduğu belirtiliyor.
Mikeno ne durumda?
Öte yandan, Mikeno’nun ise Gazze’ye yaklaşık 9 deniz mili uzaklıkta beklediği ve geminin bir süredir hareket etmediği görülüyor.
Filistin Devleti’nden İsrail’in Global Sumud Filosuna saldırısına sert tepki
Filistin Devleti, İsrail’in Küresel Sumud Filosuna yönelik saldırısını kınadı. Açıklamada, bu saldırının “Deniz Hukuku Sözleşmesi, insani ilkeler ve gemideki katılımcıların insan hakları dahil olmak üzere uluslararası hukuk ve normların ihlali” olduğu vurgulandı.
470’den fazla katılımcının güvenliği konusunda ciddi endişe duyulduğu belirtilen açıklamada, İsrail’in Gazze’de açlık çeken, bombalanan ve soykırıma maruz bırakılan halka insani yardım ulaştırmaya çalışanların “güvenliği ve refahından sorumlu” olduğu ifade edildi.
“KÜRESEL SUMUD BARIŞÇIL BİR GİRİŞİMDİR”
Filistin Devleti, Küresel Sumud Filosunun “Gazze’ye yönelik insanlık dışı ve yasadışı ablukayı kırmak, açlık politikası ve soykırıma son vermek amacıyla başlatılmış barışçıl ve sivil bir girişim” olduğunu hatırlattı.
Açıklamada ayrıca, Uluslararası Adalet Divanı’nın kararı hatırlatılarak “Filistin’in işgalinin yasadışı olduğu ilan edilmiştir. İsrail’in Gazze Şeridi’nden uzanan Filistin karasuları ve uluslararası sular üzerinde hiçbir yetkisi veya egemenliği yoktur” denildi.
“ULUSLARARASI TOPLUMU KORUMAYA ÇAĞIRIYORUZ”
Filistin Devleti, Küresel Sumud Filosunun uluslararası sularda “serbest geçiş hakkına sahip olduğunu” ve İsrail’in bu seyir özgürlüğüne müdahale edemeyeceğini vurguladı.
Ayrıca, filonun insani yardım ulaştırmak için Filistin karasularında seyir yapma hakkının da bulunduğu teyit edildi. Açıklamanın sonunda, “İsrail’in kuşatmasını kırma ve soykırımını sona erdirme konusunda cesurca hareket eden katılımcıları takdir ediyor, uluslararası toplumu onlara koruma sağlamaya çağırıyoruz” ifadelerine yer verildi.
Aktivistler İsrail’e götürülüyor
İsrail Dışişleri Bakanlığı, alıkonulan aktivistlerin Aşdod Limanı’na götürüldüğünü duyurdu. Aktivistlerin burada sorgulanacağı ve ardından sınır dışı edileceği belirtildi.
Meksika ve Uruguay’da protestolar başladı
Meksika ve Uruguay’da toplanan binlerce kişi, İsrail’in ablukayı kırmak ve insani yardım ulaştırmak amacıyla Gazze’ye doğru yol alan Küresel Sumud Filosu’na saldırması nedeniyle protesto düzenledi.
Meksiko’da Dışişleri Bakanlığı binası önünde toplanan göstericiler, Meksika vatandaşları dahil olmak üzere İsrail tarafından alıkonulan filonun tüm üyelerinin bırakılması için çağrı yaptı. Montevideo’da ise Filistin’in özgürlüğü için sloganlar atan göstericiler, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun hapse atılmasını talep eden pankartlar taşıdı.
Mikeno ve Fair Lady’ye saldırı
İsrail ordusunun Fair Lady ve Mikeno gemilerine müdahale ettiği bildirildi. Fair Lady ile iletişim kesilirken, Mikeno’nun ele geçirildiği kaydedildi.
İsrail Dışişleri Bakanlığı, deniz kuvvetleri tarafından durdurulan Global Sumud Filosu gemilerinde bulunan Filistin yanlısı aktivistleri Avrupa’ya sınır dışı edeceğini açıkladı. Dışişleri Bakanlığı, yaptığı açıklamada “Yolcular, Avrupa’ya sınır dışı edilme işlemlerinin başlayacağı İsrail’e güvenli ve barışçıl bir şekilde ulaşmakta. Yolcuların durumu iyi ve sağlıkları yerinde” ifadelerini kullandı.
İsrail tarafından alıkonulan 20 Türk vatandaşının isimleri belli oldu
Küresel Sumud Filosu Türkiye Delegasyonu’ndan yapılan açıklamada şu satırlara yer verildi:
“Gazze’ye insani yardım taşıyan tamamen sivil ve barışçıl filomuz, uluslararası sularda İsrail’in yasadışı müdahalesine maruz kalmıştır. Bu müdahale sonucunda, aşağıda isimleri belirtilen vatandaşlarımız alıkonulmuştur:
Sirius Gemisi:
Fikret Ayçin Kantoglu
Abdulaziz Yalcin
Davut Daskiran
Zeynep Tekocak
Alma Gemisi:
Metehan Sari
Huseyin Suayb Ordu
Onur Murat Kolgu
Semih Fener
Osman Cetinkaya
Sümeyra Akdeniz Ordu
Spectre Gemisi:
Bekir Turunc
Abdulmecid Bagcivan
Mustafa Muhammed Cakmakci Mesut Çakar
Muslim Ziyali
Huga_A Gemisi:
Mehmet Sait Direkci
Fatih Ozsoz
Tevhit Yildiz
Mali / Deir Yassine_A Gemisi:
Sumeyye Sena Polat
Grande Blue Gemisi:
Halil Rifat Canakci
Bu müdahaleler, uluslararası hukukun ve denizcilik güvenliğinin ağır ihlali anlamına gelmektedir. Filomuz tamamen insani yardım amacıyla yola çıkmıştır ve alıkonulan tüm yolcularımızın derhal serbest bırakılması çağrısında bulunuyoruz”
Gözaltına alınan Türk sayısı 25’e yükseldi
Küresel Sumud Filosu Türkiye Delegasyonu, İsrail’in müdahale ettiği gemi sayısının 15’e, alıkonulan Türk aktivist sayısının da 25’e yükseldiğini açıkladı.
Türkiye Delegasyonu’ndan yapılan açıklamaya göre, toplam 15 gemiye yönelik saldırı ve tacizler çeşitli kanallar üzerinden doğrulandı. Açıklamada, alıkonulan Türk aktivist sayısının 25’e yükseldiği belirtildi.
Filonun ilerlemeye devam ettiği belirtilen açıklamada, “Global Sumud Filosunun Gazze’ye insani yardım ulaştırma girişimi kapsamında toplam 15 gemiye müdahale edilmiştir. Müdahaleler, çeşitli görsel doğrulamalar, SOS çağrıları ve medyada yer alan raporlarla teyit edilmiştir. Tüm müdahalelere rağmen filo Gazze’ye ilerlemeye devam etmektedir. Filonun amacı tamamen insani yardım ulaştırmak ve uluslararası hukuka uygun şekilde hareket etmektir.” denildi.
“Gazze kıyılarına 60 deniz mili uzaklıktayız ve yola devam ediyoruz”
Durdurulduğu doğrulanan teknelerin yanı sıra birçok başka tekneyle de iletişimin kaybolduğu belirtilen açıklama şöyle devam etti:
“Tüm katılımcılar ve mürettebatın durumu titizlikle takip edilmektedir. Teknelerin durumu, gözaltılar, yaralanmalar ve olası kayıplarla ilgili doğrulanmış bilgiler elde edilir edilmez güncellemeler paylaşılacaktır. Bu, uluslararası sularda silahsız insani yardım görevlilerine yönelik yasa dışı bir saldırıdır. Hükümetleri, dünya liderlerini ve uluslararası kurumları, teknelerde bulunan herkesin güvenliği ve serbest bırakılması için harekete geçmeye ve durumu yakından izlemeye çağırıyoruz. Birkaç teknenin durdurulmasına rağmen, Global Sumud Filosu Gazze kıyılarına 60 deniz mili uzaklıktadır ve yoluna devam etmektedir.”
İsrail Dışişleri Bakanlığı, X hesabından yaptığı paylaşımda, Küresel Sumud Filosu’ndaki bazı gemileri ele geçirdiklerini, alıkoydukları yolcuların bir İsrail limanına götürüldüğünü duyurdu.
Bakanlık, ele geçirdiği gemideki filo katılımcısı iklim aktivisti Greta Thunberg’ın İsrail askerinin yanında yer aldığı görüntülerini paylaştı. İsrail Dışişleri Bakanlığı, kaç geminin ele geçirildiğini, kaç aktivistin alıkonulduğunu ve alıkonulan aktivistlerin hangi limana götürüleceğine ilişkin bilgi vermedi.
Gazze’ye en çok Sumud yaklaştı
Küresel Sumud Filosu’na İsrail savaş gemilerinin saldırısı, daha önceki insani yardım seferlerine kıyasla karaya daha yakın bir konumda gerçekleşti.
İsrailli askerlerin durdurup güvertesine çıktığı Sumud Filosu bünyesindeki 3 tekne, Gazze’ye hemen hemen 65 deniz mili (120 kilometre) uzaklıkta bir mesafede müdahaleye uğradı. Bu durum da Sumud Filosu’nun Gazze’ye daha önce insani yardım yapmaya çalışan deniz seferi organizasyonları yerine çok daha kalabalık bir biçimde yola olmasıyla alakalı.
Mavi Marmara 148’inci kilometrede durduruldu
Özgürlük Filosu Koalisyonu’nungemilerinden olan ve Haziran 2025’te Madleen Gazze’den 110 deniz mili (203 kilometre) uzaklıkta, yine Özgürlük Filosu Koalisyonu’ndan olan ve geçen temmuz ayının sonlarında müdahale edilen Hanzala ise Gazze’den 70 deniz mili (130 kilometre) uzaklıkta İsrail güçlerince durdurulmuştu.
Karaya daha uzak bir mesafede durdurulan bu insani yardım gemileri, 44 gemiden oluşan Küresel Sumud Filosu’nun aksine sadece birer gemi olarak Gazze’ye doğru yelken açmışlardı.
İsrail, müdahaleden önce Küresel Sumud Filosu’na “rotanızı değiştirin” tehdidinde bulundu. Filodan “Açlıktan öldürmekte olduğunuz kişilere yiyecek, yardım, su filtreleri, koltuk değnekleri, bebek maması taşıyoruz” cevabı verildi.
İsrail Dışişleri Bakanlığı, İsrail donanmasından bir operatörün Küresel Sumud Filosu’na, “Abluka altındaki bölgeye giriyorsunuz. İnsani yardım ulaştırmak istiyorsanız rotanızı Aşdod (Usdud) Limanı’na çevirin” tehdidinde bulunduğu video kaydını paylaştı. Bakanlık, “Hamas-Sumud filosu” diye isimlendirdiği Küresel Sumud Filosu’nun amacının “provokasyon olduğunu” ileri sürerek, İsrail donanmasının filoyu “aktif savaş sahasına yaklaştığı” ve kanuni olduğunu savunduğu “deniz ablukasını ihlal ettipi için “bilgilendirdiğini” açıkladı.
Sumud Filosu’na müdahale deniz hukukuna aykırı
İsrail’in Küresel Sumud Filosu’na müdahale etmesi durumunda, UNCLOS’un 110. maddesindeki korsanlık, köle ticareti ve kaçakçılık gibi suçlara karışma şüphesi bulunmadığı sürece bu eylem uluslararası hukuka aykırı oluyor.
İsrail, ablukada “orantılılık ilkesi”ni aşıyor
İnsancıl hukuk kuralları açısından bakıldığında, bir ablukanın yasal olabilmesi için söz konusu ablukanın ilan edilmiş, sınırlarının belirlenmiş, zamanın belirtilmiş olması gerektiği ve tarafsız uygulanması ve orantılılık gibi birçok yasal şartı karşılaması gerekiyor.
San Remo Deniz Hukuku Kılavuzu’na göre, bir ablukanın amacı, sivil nüfusu açlığa mahkum etmek veya hayatta kalması için gerekli şeylerden mahrum bırakmaksa, abluka sebebiyle sivil nüfusun uğradığı zarar, ablukadan beklenen somut askeri kazanımlara göre aşırı ise orantılılık ilkesine aykırı olduğu için ablukanın sonlandırılması isteniyor.
Filodaki aktivistlerin hukuki statüsü
İsrail, Küresel Sumud Filosu yolcularını her ne kadar Hamas’a yardım etmekle suçlasa da gemilerdeki kişiler, insancıl hukuk bakımından sivil statüsünde olup, müdahale edilmeleri veya gözaltına alınmaları bir yana, Dördüncü Cenevre Sözleşmesi’nin 4. maddesi uyarınca işgalci güç olan İsrail tarafından bu kişilerin korunması gerekiyor.
Silahlı çatışma durumunda askeri müdahale, çatışmalara aktif şekilde ve doğrudan katılan sivillere karşı kullanılabilir iken Küresel Sumud Filosu’ndakilerin, İsrail ordusuyla Hamas’ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları arasındaki çatışmanın bir parçası olmadıkları, bu çatışmalara aktif şekilde ve doğrudan katılmadıkları, sadece Gazze’deki sivillere insani yardım taşıyan aktivistler oldukları biliniyor.
Buna rağmen İsrail’in, Küresel Sumud Filosu’na uluslararası sularda müdahale etmesi, hem BM Deniz Hukuku Sözleşmesi kapsamındaki seyrüsefer özgürlüğünü hem de Cenevre Sözleşmeleri ve silahlı çatışma hukukunun orantılılık, toplu ceza yasağı ve sivilleri açlığa mahkum etmeyi yasaklayan temel ilkelerini ihlal anlamına geliyor.