Rusya ve Ukrayna heyetleri, dün bir kez daha İstanbul’da bir araya gelerek karşılıklı taleplerini iletti. Görüşmeden ateşkes çıkmazken, taraflar bir kez daha esir takasında anlaşmaya vardı.
Moscow Times haber sitesinin aktardığına göre, Rus müzakere heyeti, 2 Haziran Pazartesi günü yapılan ve yaklaşık 1 saat süren görüşmede Ukrayna heyetine savaşın sona erdirilmesi ile ilgili iki çerçeve sunan bir “memorandumu” iletti. Rusya’nın memorandumunun detaylarını, Rusya devlet basını kamuoyuna duyurdu.
RUSYA, NE İSTİYOR?
Rusya’nın sunduğu ilk çerçeve, Ukrayna’nın, Rusya’nın kısmen işgal ettiği ve ilhak ettiğini açıkladığı Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson’dan çekilmesini öngörüyor.
Rusya’nın talebine göre, Ukrayna’nın bu bölgelerden askerlerini çekmeye başlamasının ardından 30 günlük bir ateşkes yürürlüğe girecek. Rusya, Ukrayna’dan ayrıca askerlerini Rusya sınırından üzerinde anlaşmaya varılan bir uzaklığa geri çekmesini talep ediyor.
Rusya’nın sunduğu ikinci seçenek ise bir “paket teklifi” olarak öne çıkıyor. Bu seçenekte söz konusu dört bölgenin “derhal teslim edilmesi” talep edilmese de bir dizi talep bulunuyor. Bu taleplerin arasında Ukrayna’nın seferberlik çabalarına derhal bir yasak getirilmesi ve Ukrayna’ya yapılan tüm yabancı askeri yardımların, istihbarat paylaşımının ve uydu desteğinin sona erdirilmesi yer alıyor. Rusya, ayrıca Ukrayna’nın Rusya toprakları içinde herhangi bir sabotaj operasyonu gerçekleştirmemesini istiyor.
Ukrayna’da barış sürecini destekledi ve “Ukrayna’nın toprak bütünlüğü” vurgusu yaptı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı’nda tarafların katılımıyla barış sürecinin hızla başlatılması gerektiğini vurguladı.
İkinci teklif, aynı zamanda her iki tarafın da sivilleri serbest bırakacağı iki taraflı bir af çağrısında bulunuyor. Rusya, Ukrayna’nın sıkıyönetimin kaldırılmasının ardından 100 gün içinde devlet başkanlığı ve parlamento seçimleri yapmasını talep ediyor.
Rusya’nın talepleri arasında yabancı askeri personelin Ukrayna’yı terk etmesi ve sınır bölgelerinden geri çekilmeleri haricinde Ukrayna güçlerinin hareketlerinin sınırlandırılması yer alıyor.
“HEYET BAŞKANLARI 2,5 SAAT BOYUNCA GÖRÜŞME YAPTI”
Rusya’nın Interfax haber ajansına konuşan bir kaynağın verdiği bilgiye göre, dünkü görüşme, Ukrayna heyetinin başındaki Savunma Bakanı Rüstem Umerov ve Rusya heyetinin başındaki Devlet Başkanı Vladimir Putin’in danışmanı Vladimir Medinski’nin arasında yapılan 2,5 saatlik görüşmenin ardından gerçekleşti. Kaynak, birebir yapılan bu görüşmenin daha geniş müzakerelerin tonunu belirleme konusunda önemli bir adım olduğunu söyledi.
Moskova’nın memorandumu, şu talepleri içeriyor: “Kırım da dahil olmak üzere işgal altındaki Ukrayna toprakları üzerindeki Rus egemenliğinin uluslararası olarak tanınması; Ukrayna’nın herhangi bir askeri ittifak ya da koalisyona katılmayacağına dair resmi taahhüt; Rusça için Ukrayna’da resmi statü; iki ülke arasındaki tüm var olan yaptırımların kaldırılması ve yeni yaptırımların getirilmeyeceği yönünde taahhüt; Rusya doğalgazının Ukrayna üzerinden geçişinin yeniden sağlanması ve tüm ekonomik, diplomatik ve ulaşım bağlarının devam etmesi; karşılıklı olarak savaşla bağlantılı tazminat taleplerinden vazgeçilmesi; Ukrayna ordusunun yapı ve büyüklüğüne sınırlandırma getirilmesi; Nazizmin ve Neonazizmin tanıtım ve övgüsüne yasak getirilmesi; Ukrayna’nın nükleersiz statüsünün teyidi; Moskova Patrikhanesi ile bağlantılı Ukrayna Ortodoks Kilisesi üzerindeki tüm yasal sınırlandırmaların kaldırılması.”
MEDVEDEV’DEN MÜZAKERE AÇIKLAMASI
Öte yandan, Rusya’nın eski devlet başkanlarından Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, dün yapılan görüşmeye ilişkin değerlendirmesinde, “İstanbul müzakerelerinin amacı gerçekçi olmayan şartlarda uzlaşmak değil, hızlı bir zaferi sağlamaktır” diye konuştu. Medvedev, Ukrayna’nın saldırılarına işaret ederek “Misilleme kaçınılmaz” dedi.
UKRAYNA NE İSTİYOR?
Ukrayna da dün yapılan görüşmede barış görüşmelerine dair vizyonunu Rusya heyetine sundu. Politico haber sitesinin gördüğünü ifade ettiği belge, Ukrayna’nın tam ve koşulsuz bir ateşkes, tüm esirlerin takası, yasadışı bir şekilde Rusya’ya götürülen tüm çocukların iadesi ve tüm sivil esirlerin salıverilmesi taleplerini sürdürdüğünü ortaya koydu.
Ukrayna, bunların yanı sıra Rusya’nın gelecekte kendilerine saldırmayacağı konusunda bir yükümlülüğü kabul etmesini, Ukrayna’nın egemenliğinden vazgeçmeye zorlanmamasını, Avrupa Birliği (AB) üyesi olma yolunda ilerlemesine izin verilmesini ve NATO’daki geleceğine Rusya’nın değil ittifak üyelerinin karar vermesini istedi. Belgede, Rusya’nın Şubat 2014’ten bu yana elde ettiği toprak kazanımlarının uluslararası toplum tarafından tanınmaması ve Şubat 2022’den bu yana savaşın taraflarını birbirinden ayıran “temas hattının” müzakereler için başlangıç noktası olması talep edildi.
Ukrayna’nın talebine göre, toprak meseleleri yalnızca Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında yapılacak bir görüşmede tam ve koşulsuz bir ateşkes konusunda anlaşma sağlanması halinde ele alınacak. Bunların karşılığı olarak ise Ukrayna, bazı yaptırımların adım adım kaldırılmasını kabul etti ancak Rusya’nın verdiği sözleri tutmaması halinde yaptırımların devam etmesi için bir mekanizma olmasını istedi.
MOSKOVA
Peskov, başkent Moskova’da gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Avrupa’nın güvenliği konusunun Avrupalılarla istişare edilmesi gerektiğine işaret eden Peskov, “Onlarsız yapamayız. Ancak pazartesi günü İstanbul’da yapılacak toplantıda gündemde doğrudan Rusya-Ukrayna müzakereleri olacak.” diye konuştu.
Rus heyetinin İstanbul’daki 2 Haziran müzakerelerinde hazır olacağını vurgulayan Peskov, “Rus müzakere heyeti İstanbul’a yola çıkıyor; müzakerelerin 2. turu için pazartesi sabahı hazır olacaklar.” ifadesini kullandı.
Peskov, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve ABD Başkanı Donald Trump arasında Türkiye’de bir zirve olasılığına ilişkin soruyu yanıtlayarak, “Böyle bir görüşmenin öncesinde iki ülke heyetlerinin yaptığı doğrudan görüşmelerden sonuç alınması gerekli. Sonuç alınırsa elbette en üst düzey temaslardan bahsedebiliriz.” dedi.
İstanbul’daki 2. tur müzakerelerde Rusya ve Ukrayna’nın hazırladığı memorandumların ele alınmasını umduklarını vurgulayan Peskov, “Şu anda herkes doğrudan Rusya-Ukrayna müzakerelerine odaklanıyor. Geçici ateşkes koşullarının bir listesini geliştirmek için çalışmalar devam ediyor. Bununla birlikte, Karadeniz’deki seyrüseferin güvenliği bir şekilde gelecekteki çözümlerin bir parçası haline gelecektir.” diye konuştu.
Rusya ile Ukrayna heyetleri arasındaki görüşmenin İstanbul’da bulunan Çırağan Sarayı’nda saat 13.00’te başlaması planlanıyor. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından elde edilen bilgilere göre toplantıya; Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan başkanlık yapacak. Bununla birlikte toplantıya Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın’ın da katılması öngörülüyor.
UMEROV BAŞKANLIĞINDAKİ UKRAYNA HEYETİ İSTANBUL’DA
Görüşmelere katılacak olan Ukrayna heyetinin bu sabah saatlerinde İstanbul’a geldiği bildirildi. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy’ın onayladığı kararnameye göre, Ukrayna Savunma Bakanı Rüstem Umerov’un başkanlığını yapacağı heyette 14 kişi yer alacak.
UKRAYNA HEYETİNDE 14 KİŞİ BULUNUYOR
Heyet başkanı Umerov’a; Ukrayna Dışişleri Bakan Yardımcısı Serhiy Kıslıtsa, Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) Başkan Yardımcısı Oleksandr Poklad, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkan Yardımcısı Oleksiy Şevçenko, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkan Yardımcısı Yevheniy Ostryanskıy, Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı Harekat Başmüdürlüğünün Kıdemli Subayı Oleksandr Şerihov, Ukrayna Savunma Bakanlığı İstihbarat Başmüdürlüğü Başkan Yardımcısı Vadım Skibitskıy, Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı Danışmanı Oleksandr Bevz, Ukrayna Dış İstihbarat Servisi Birinci Başkan Yardımcısı Oleg Luhovskıy,Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Hava Kuvvetleri Komutanlığı Kurmay Başkan Yardımcısı Yevhen Şınkaryov, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Kurmay Başkan Yardımcısı Oleksandr Dkyakov, Ukrayna İnsan Hakları Yetkilisi Güvenlik ve Savunma Sektörü Temsilcisi Yuriy Kovbasa, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Başkomutanlığı Ofisi Protokol Görevlisi Heorhiy Kuzmiçov, Uluslararası Hukuk Departmanı Başkanı, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı Merkez Hukuk Müdürlüğü Uluslararası ve Operasyonel Hukuk Departmanı Başkan Yardımcısı Andriy Fomin eşlik edecek.
Zelenskıy, 2 Haziran’da İstanbul’da gerçekleşecek Ukrayna-Rusya görüşmelerinin ikinci turu hakkında bilgi verdiği açıklamasında, görüşmelerin hedefinde tam ve koşulsuz bir ateşkes, tutukluların serbest bırakılması ve kaçırılan çocukların iadesinin yer alacağını duyurmuştu.
Aynı zamanda Zelenskıy, güvenilir ve kalıcı bir barışın tesis edilmesi ve güvenliğin sağlanması için toplantının en üst düzeyde hazırlanması gerektiğinin altını çizmiş; “Kilit meseleler ancak liderler tarafından çözülebilir.” ifadesini kullanarak liderler düzeyinde yapılacak bir görüşmenin önemine dikkat çekmişti.
RUS HEYETİ DÜN AKŞAM İSTANBUL’A GELDİ
Müzakere görüşmelerine katılacak olan Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Danışmanı Vladimir Medinsky başkanlığındaki Rus heyeti, 1 Haziran akşam saatlerinde İstanbul’a geldi.
TÜRKİYE-RUSYA-UKRAYNA ÜÇLÜ TOPLANTISI
İstanbul’daki Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi, 16 Mayıs 2025 tarihinde Türkiye-Rusya-Ukrayna Üçlü Toplantısı’na ev sahipliği yaptı.
Ukrayna Savunma Bakanı Rüstem Umerov başkanlığındaki heyette; Ukrayna Dışişleri Bakan Yardımcısı Serhiy Kıslıtsa, Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) Başkan Yardımcısı Oleksandr Poklad ve Dış İstihbarat Servisi Başkan Yardımcısı Oleh Luhovskyi yer aldı. Rus heyetine ise Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Danışmanı Vladimir Medinsky başkanlık etti.
SONUÇ: BİN ESİR KARŞILIĞINDA BİN ESİR
Görüşmelerde taraflar “bin esir karşılığında bin esir” şeklinde esir takası konusunda anlaşmaya vardı. Görüşmeden sonra Ukrayna-Rusya arasında 23-25 Mayıs tarihlerinde 3 aşamalı büyük esir takası gerçekleştirildi.