1992 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 47/3 sayılı kararı ile ilan edildi. Toplumun ve toplumun her alanında engelli bireylerin haklarını ve refahını teşvik etmeyi ve engelli bireylerin durumuna dair politik, sosyal, ekonomik ve kültürel yaşamın her alanında farkındalık arttırmayı amaçlamaktadır.
BM’nin engellilik alanında uzun yıllardır devam eden çalışmalarının bir ürünü olan, 2006 yılında kabul edilen Engelli Bireylerin Haklarına Dair Sözleşme, engelli bireylerin haklarının ve refahının gelişmesine ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi’nin ve ayrıca Sendai Afet Riskini Azaltma Çerçevesi, İnsani Eylemde Engelli Bireylerin Dahil Edilmesi Şartı, Yeni Kentsel Gündem ve Kalkınma için Finansman Hakkında Addis Ababa Eylem Gündemi gibi diğer uluslararası kalkınma taahhütlerinin uygulanmasına katkıda bulundu.
ENGELLİLİK, İNSAN HAKLARI TEMELİNDE ELE ALINMALI
Türkiye Engelliler Araştırması verilerine göre Türkiye nüfusunun yüzde 12,29 u engelli bireylerden oluşuyor. Uzmanlar, engellilik kavramının tamamıyla insan hakları temelli bakış açısıyla ele alınması gerektiğini belirterek yaşama tam ve eşit koşullarda katılımlarının sağlanmasına yönelik çalışmalar yapılması gerektiğini belirtiyor.
HİZMETLERİN GELİŞTİRİLMESİNE IŞIK TUTUYOR
Engelliler Gününün Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Komisyonu tarafından, 1992 yılında, engelli olan bireylerin insan hakları temelli bakış açısıyla, tam ve eşit koşullarda yaşamalarına, yaşama tam katılımlarına katkı sağlamak amacıyla ilan edildi.
Bunun sağlanması için ise erişilebilirlik, sosyal yaşama katılım, eğitim, sosyal olarak korunma, sağlık ve istihdam alanlarında farkındalığın arttırılmasına ve bu alanlarda verilen hizmetlerin geliştirilmesine ışık tutmaktadır.
İSTİHDAM YAŞAMA KATILIMDA ÖNEMLİ BİR KRİTER
İstihdam edilebilirlik durumu bireylerin, sosyal yaşama eşit katılımını gösteren çok önemli bir kriterdir. Birey bir işe sahip olduğunda, sahip olduğu iş nedeniyle düzenli para kazanma, sosyal yaşama katılma, sosyal haklara, daha aktif ve üretken bir yaşam olanaklarına doğal olarak ulaşır.
ÖNYARGILAR AŞILMALI
Engellilik kavramı tamamıyla insan hakları temelli bakış açısı ile değerlendirilmelidir.
Toplumda yaşayan tüm bireylerin eğitim, sağlık, istihdam, spor gibi hizmetlere ulaşımlarının insan hakları bağlamında herkes için benzer ve eşit olduğu her fırsatta vurgulanmalıdır.
Engelli bireylerin istihdam edilme olanaklarının geliştirilmesi için olumlu bilinçlendirme ve bilgilendirme faaliyetleri ile engelli bireylere yönelik ön yargılı tutum ve davranışlar önlenmeye çalışılmalıdır.
ÇEVRE İÇİN EVRENSEL TASARIM
Kamusal alanda erişilebilir alanlar, binalar, bilgilendirme sistemlerinin herkes için ulaşılabilir olması gerektiğine işaret ederek, Üniversiteler, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri tarafından geliştirilen / uygulanan engeli olan ve olmayan bireylerin eşit şekilde entegre oldukları, herkes için evrensel tasarım ve insan hakları temelinde yaklaşımlar içeren, farklılıklara saygıyı temel alan çalışmalar bu alana önemli katkılar sağlayacaktır diye konuştu.
AYRIMCILIK ÖNLENMELİ
Bilinçlendirme çalışmaları yapılmalı ve yapılacak olan bilinçlendirme çalışmalarına engeli olan ve olmayan bireylerin ortak katılımı sağlanmalıdır. İnsan hakları temeline dayalı bakış açısı her fırsatta vurgulanmalıdır. Ayrımcı, ötekileştirişi, dışlayıcı tutumlara dikkat çekilerek önleme stratejileri üzerine faaliyetler arttırılmalıdır.
Bireylerin sosyal yaşam, eğitim ve spor, rekreasyon ve istihdam olanaklarına tam ve etkin katılmaları desteklenmeli, üretken olarak yaşamları için gerekli imkanlar arttırılmalıdır. Engelli bireylerin istihdam edilebilirliği arttırılmalıdır. Bu kapsamda modeller geliştirilmeli ve dünyadaki başarılı istihdam modelleri ülkemize göre, kurumların desteği ile adapte edilip, sonuçları takip edilmelidir.
Engellilik, doğuştan ya da herhangi farklı bir sebepten kaynaklı bireylerin bedensel, zihinsel ve sosyal yetilerini farklı derecelerde kaybetmeleri nedeniyle normal yaşam rutinine uyamaması durumu olarak tanımlanmaktadır.
Toplumun ve toplumun her alanında yaşamakta olan engelli bireylerin haklarına, refahına ve sorunlarına dikkat çekmek amacıyla ilan edilmiş olan bu uluslararası günün bir diğer amacı da engelli bireylerin durumuna dair sosyal, ekonomik, kültürel ve politik yaşamın her alanında farkındalık arttırmaktır.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun, engellilik alanında uzun süredir devam etmekte olan çalışmalarının arasında 2006 yılında kabul edilmiş olan Engelli Bireylerin Haklarına Dair Sözleşme bulunmaktadır. Bu sözleşme ile engelli bireylerin haklarının ve refahının gelişmesine ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi’nin, Sendai Afet Riskini Azaltma Çerçevesi, eni Kentsel Gündem ve Kalkınma İçin Finansman Hakkında Addis Ababa Eylem Gündemi, İnsani Eylemde Engelli Bireylerin Dahil Edilmesi Şartı gibi diğer uluslararası kalkınma taahhütlerinin uygulanmasına katkıda bulunulmuştur.
Dünya Engelliler Günü, ülkemizde de çeşitli etkinliklerle, eğitim, sağlık ve çalışma hayatı gibi alanlarda fırsat eşitliğinin sağlanması amacıyla değerlendirilmektedir. Aynı zamanda farklılıklara saygı gösterilmesi, mekansal erişim ile teknoloji ve bilgi erişiminin de engelli bireyler için sağlanmasına yönelik faaliyetler ve çalışmalar gerçekleştirilmektedir.
Toplum, engelli bireylerin varlıklarına ve sorunlarına dikkat çekmek amacıyla çeşitli çalışmalarla bilinçlendirilmektedir.
ENGELLİLERİN TALEPLERİ NELERDİR?
• Herkesle eşit haklara, fırsat ve olanaklara sahip yurttaşlar olarak yaşamak,
• Nitelikli ve erişilebilir bir eğitim,
• Haklara, hizmetlere ve bilgiye erişimin önündeki engellerin kaldırılması,
• Herkes için tasarlanmış kentler, sokaklar, konutlar, toplu taşıma araçları, ürünler,
• Toplumsal yaşamda, bilimde sanatta ve siyasette etkin olarak yer almak,
• Temsil organlarında sadece engelli sorunları için değil ülke ve dünya sorunlarının çözümüne katkı sunabileceğimiz için de yer almak,
• Her şeyden ücretsiz ve indirimli yararlanmak değil, ilave giderlerimizi karşılayacak düzenli bir engelli aylığı almak gibi talepler engelli bireylerin toplumdan talep etmiş olduğu haklardır.
BM’nin engellilik alanında uzun yıllardır devam eden çalışmalarının bir ürünü olan, 2006 yılında kabul edilen Engelli Bireylerin Haklarına Dair Sözleşme, engelli bireylerin haklarının ve refahının gelişmesine ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi’nin ve ayrıca Sendai Afet Riskini Azaltma Çerçevesi, İnsani Eylemde Engelli Bireylerin Dahil Edilmesi Şartı, Yeni Kentsel Gündem ve Kalkınma için Finansman Hakkında Addis Ababa Eylem Gündemi gibi diğer uluslararası kalkınma taahhütlerinin uygulanmasına katkıda bulundu.
3 ARALIK DÜNYA ENGELLİLER GÜNÜ NE ZAMAN KABUL EDİLDİ?
Dünya Engelliler Günü 1992 yılından bu yana 3 Aralık günü Birleşmiş Milletler tarafından uluslararası bir gün olarak kabul edilmiştir. Bu günde dünya çapında organizasyonlar düzenlenmektedir. Bu aktiviteler genellikle ücretsiz olup, gönüllülüğe dayanmaktadır. Engelli bireylerin aslında diğer bireylerle eşit haklara sahip olduklarının tüm toplum tarafından bilinir olması için uğraşılıyor. Ülkemizde de çeşitli etkinlikler düzenlenerek eğitim, sağlık, çalışma hayatı gibi alanlarda fırsat eşitliği sağlanması ve farklılıklara saygı gösterilmesi, mekânsal erişim yanında teknoloji ve bilgiye erişimin bu bireyler için ne kadar önemli olduğuna dikkat çekilerek toplumsal farkındalık oluşturulması amaçlanmıştır.
Dünya Engelliler Farkındalık Günü’nde hepimizin birer engelli adayı olduğu gerçeğinin farkında olan bireyler olarak üreten, sosyal hayatın bütün alanlarında aktif biçimde yer alabilen bağımsız bireyler olarak yer alabilmeleri için her alanda gereken duyarlılığın artmasını sağlamamız gerekmektedir.