Sağlık

OBEZİTE ile MÜCADELE

  • Ekim 1, 2023
  • 0

Obezite genel olarak vücuda besinler ile alınan enerjinin, harcanan enerjiden fazla olmasından kaynaklanan ve vücut yağ kitlesinin, yağsız vücut kitlesine oranla artması ile açıklanan kronik bir hastalıktır. Günlük

OBEZİTE ile MÜCADELE

Obezite genel olarak vücuda besinler ile alınan enerjinin, harcanan enerjiden fazla olmasından kaynaklanan ve vücut yağ kitlesinin, yağsız vücut kitlesine oranla artması ile açıklanan kronik bir hastalıktır. Günlük alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olması durumunda, harcanamayan enerji vücutta yağ olarak depolanmakta ve obezite oluşumuna neden olmaktadır.

Günümüzde önlenebilir ölümlerin sigaradan sonra gelen ikinci önemli nedeni obezite, kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon, diyabet, bazı kanser türleri, solunum sistemi hastalıkları, kas-iskelet sistemi hastalıkları gibi pek çok sağlık probleminin oluşmasına zemin hazırlamakta, hayat kalitesi ve süresini olumsuz yönde etkilemektedir.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) obeziteyi en riskli 10 hastalıktan biri olarak kabul ederken, yine aynı örgüt tarafından yürütülen son araştırmalarda obezitenin kanserle yakın ilgisi olduğu belirlenmiştir.

Obezitenin en önemli risk faktörlerini; fiziksel aktivitede azalma, beslenme alışkanlıkları, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, evlilik, doğum sayısı ve genetik oluşturmaktadır. Kalıtsal olarak da geçebilen obezite özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde hızla yayılmaktadır.

Ülkemizde ise kadınların yüzde 20,9’unun obez olduğu görülmektedir. Erkeklerde ise bu oran yüzde 13,7’dir. Toplamda ise Türkiye’de obezite oranı %17’dir.

Yol açtığı hastalıklarla birlikte sağlık harcamalarında en önemli yeri tutan obezitenin birçok kronik hastalıkla yakından ilişkili olduğu bilinmektedir. Bu nedenle obezitenin etkenlerinin ve tedavi seçeneklerinin iyi bilinmesi, obezite ve komplikasyonlarının ideal tedavisinin tespit edilebilmesi açısından önemlidir.

Obezite tedavisi ise bireyin kararlılığı ve etkin olarak katılımını gerektiren, tedavisi zorunlu, uzun ve süreklilik arz eden bir süreçtir. Obezitenin etiyolojisinde pek çok faktörün etkili olması, bu hastalığın önlenmesi ve tedavisini son derece güç ve karmaşık hale getirmektedir. Bu nedenle obezite tedavisinde hekim, diyetisyen, psikolog, fizyoterapistten oluşan bir ekip gerekmektedir.

Obezite tedavisinde amaç, gerçekçi bir vücut ağırlığı kaybı hedeflenerek, obeziteye ilişkin morbidite ve mortalite risklerini azaltmak, bireye yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığı kazandırmak ve yaşam kalitesini yükseltmektir. Vücut ağırlığının 6 aylık dönemde %10 azalması, obezitenin yol açtığı sağlık sorunlarının önlenmesinde önemli yarar sağlamaktadır.

Obezite; insan bedeninde yağ birikiminin yağsız kitle oranına nazaran aşırı artması şeklinde tanımlanabilir. Yani vücutta bulunan yağ dokularının varlığı obezite hastalarından yağsız dokulara oranla kat ve kat fazladır. Bu durumda kişinin vücut kitle indeksi optimal seviyelerin üstüne çıkar.

Aşırı kilo almalarının temel nedeni aşırı yemek tüketmek ve hareketsizlik olan obezite hastalarının vücut çalışma dengeleri bozulur. Ülkemizde de tıpkı dünya genelinde olduğu gibi obezite vakaları her geçen gün artmaktadır. Bu durum hastaların yaşam kalitelerini düşürdüğü gibi yandaş hastalıkların ortaya çıkmasında da önemli bir etkendir.

AŞIRI ŞİŞMANLIK (OBEZİTE HASTALIĞI) BELİRTİLERİ NELERDİR?

Obezitenin ilk ve en önemli belirtileri arasında yağlanma oranı yer alır. Bu oran hastaların obeziteye sahip olup olmadığının teşhis edilmesi adına oldukça önemlidir. Obezite belirtileri takibinde öncelikle BKİ (beden kitle indeksi) değerlerine bakılır. Bu değerlerin optimal verilerden yüksek çıkması durumunda hastalara diğer değerlendirme testleri uygulanır. Sürekli yemek yeme isteği, aşırı hareketsizlik ve tembellik hissiyatı gibi belirtiler de hastalığın eşlik eden bulguları arasında yer alabilir.

ORBİD OBEZİTE NEDİR?

BKİ (Beden Kitle İndeksi) bireylerin yağ kitlelerinin vücuttaki yağsız kitlelere olan oranını gösteren bir hesaplamadır. Bu hesaplama doğrultusunda kişilerde bulunan yağ oranı boy değerleriyle m2 bazında işleme tabi tutulur ve indeks verileri elde edilir.

Obezite sınıflandırmalarının yapılmasında en önemli veri olan BKİ değerlerine bağlı şekilde tanımlanan obezite sıralaması şu şekildedir:

  • Zayıf = BKİ değeri 18.5 ve altı
  • Normal = BKİ değeri 18.5-24.99 arası
  • Toplu = BKİ değeri 25-29.99 arası
  • Obez 1 = BKİ değeri 30 – 34.99 arası
  • Obez 2 = BKİ değeri 35 – 39.99 arası
  • Obez 3 = BKİ değeri 40 ve üzeri

Morbid obezite; obezite dereceleri arasında “obez 2” tanımıyla yer alan ve en yaygın görülen obezite türlerinden biridir. Bu obezlik evresinde kronik kalp hastalığı, diyabet, hipertansiyon ve kolesterol gibi hastalıkların riski oldukça artar.

Hastaların yalnızca yaşamsal hareket döngülerini değil bedensel hareket döngülerini de yoğun şekilde negatif etkileyen obezitenin yüksek riskli gruba dahil olduğu tür morbid obezite evresidir.

SANTRAL OBEZİTE NEDİR?

Santral obezite (Erkek Tipi Obezlik) türü; elma formlu veya merkezi şişmanlık şeklinde de adlandırılır. Bu türde yapılan değerlendirmelere göre birim başı yağ hücre varlığı optimal değerlere kıyasla oldukça yüksektir. Fazla yağın toplandığı bölgeler genellikle karın ve gövde bölümünde yer alır. Obezite kilo sınırı için belirlenen indeksin üstündeki bireylerde santral obezite yaygın görülür.

Santral obezitede karın ve bel bölgelerinde yığılan aşırı yağlanma zaman içinde organlara hasar verecek boyutlara ulaşabilir. Dolayısıyla bu hastalık; bilhassa karaciğer hastalıkları ve damar hastalıkları gibi problemlerin tetikleyicisi konumunda yer alır. Obezitenin zararları yalnızca yaşam kalitesinin düşmesiyle sınırlı değil, beden sağlığının kötüleşmesiyle de ilişkilidir.

AŞIRI ŞİŞMANLIK (OBEZİTE HASTALIĞI) İÇİN HANGİ DOKTORA GİDİLİR? & AMELİYATI İÇİN HANGİ BÖLÜMDEN RANDEVU ALINIR?

Obezite nedenleri tespitinde ve hastalığın tanısında öncelikle endokrinoloji hekiminden muayene talep edilmelidir. Bu bölümde yapılan tetkik ve muayenenin ardından uzman hekim değerlendirmeleri neticesinde irilik (obezite) veya alt türlerine ilişkin teşhis konulur.

Gerekli hallerde hekimin yönlendirmesiyle yan dallardan değerlendirme talep edilebilir. Kardiyoloji, göğüs hastalıkları ve dahiliye gibi bölümlerin iş birliği istenerek hastanın değerlendirmesi multidisipliner modelle gerçekleştirilebilir.

Yaşa göre obezite sınırı aşılan hastaların tedavileri de dahil olmak üzere pek çok tür için ilaç kullanımı yaygındır. Bu ilaçların amacı bireylerin kilo verme döneminde dengeli bir sisteme sahip olmalarını sağlamaktır. Bunu başarabilmek için bazen obezite iğnesi de tercih edilebilir.