Sağlık

BİLİNÇSİZ İLAÇ KULLANIMI

  • Haziran 1, 2023
  • 0

Bilinçsiz ilaç kullanımı toplumsal olarak yaptığımız ve halen yapmaya devam ettiğimiz genel alışkanlık halindeki bir hatadır. Baş ağrısı, öksürük ve ateşlenme gibi basit rahatsızlarda bile doktora başvurmadan ve

BİLİNÇSİZ İLAÇ KULLANIMI

Bilinçsiz ilaç kullanımı toplumsal olarak yaptığımız ve halen yapmaya devam ettiğimiz genel alışkanlık halindeki bir hatadır. Baş ağrısı, öksürük ve ateşlenme gibi basit rahatsızlarda bile doktora başvurmadan ve teşhis konulmadan kullanılan ilaçlar sağlığımızı olumsuz yönde etkiliyor. İster kimyasal olsun ister bitkisel olsun, doğru tanı konulmadan vücuda alınmış ilaçlar, sağlımız açısından daha ciddi yan etkiler gösterebilmektedir. Yani hastalıktan kurtulmaya çalışılırken yeni hastalıklara yol açılabilir ya da var olan hastalık daha da tetiklenebilir, ağırlaştırılabilir.

Özellikle bilinçsizce alınan ağrı kesicilerin mideye zararlı olduğunu belirten Medical Park Ordu Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Dr. İrfan Uruç, bilinçsiz ilaç kullanımının vücudumuza olan zararları hakkında şunları söylüyor: ‘’Bilinçsizce kullanılan güçlü ağrı kesiciler midemizde istenmeyen durumlara yol açabilir. Bu durum midesinde geçmişte herhangi bir rahatsızlığı olan hastalarda daha da ciddi problemlere yol açabilir. Midede özellikle kanamaya, ülsere ve şiddetli ağrılara neden olabilirler. Bunun dışında özellikle ağrı kesiciler ve antibiyotikler karaciğer fonksiyon testlerinde bozulma, karaciğer yetmezliğine kadar giden durumlar ortaya çıkmasına yol açabilirler. Ayrıca bilinçsiz kullanılan ağrı kesici ve antibiyotikler bağırsak sisteminde uzun süren, neredeyse iki ayı bile bulabilen kanlı veya kansız kronik ishallere sebep olabilirler.’’

Doktor Kontrolünde İlaç Kullanılmalı!

Antibiyotik tedavisine ihtiyacı olan hastaların, kendilerinde daha önceden bilinen herhangi bir karaciğer, bağırsak veya mide rahatsızlığı varsa tedaviye başlamadan önce doktorlarına mutlaka bu konuda bilgi vermeleri gerektiğine vurgu yapan Uzm. Dr. İrfan Uruç; ‘’Bu tür problemi olanlar kullanacakları ilaçları mutlaka bir uzmana danışarak almalıdırlar. Geçmişte herhangi bir hastalık öyküsü olmayan kişiler, bu tip ilaçları kullandığı zaman, midelerinden rahatsız oluyorlarsa, şikâyetleri devam ediyorsa mutlaka ilgili branşlara mide yakınmaları için başvurmalılar. Bir de antibiyotiklerle ilgili olarak, özellikle cilt lezyonları için kadın hastalıkları ve dermatoloji uzmanlarının hastalara önerdiği bazı antibiyotikler (Tetrasiklin grubu) vardır. Bu gibi ilaçlar ağızdan alınıp, akabinde hemen yatılırsa, yemek borusunda ülser oluşturabilmektedir. Özellikle antibiyotik grubu ya da bu tip ilaçları kullananlar ilacı içtikten sonra hemen uzanmamalılar, mutlaka üzerine sıvı ürünler tüketmeliler. Ayrıca unutulmaması gereken ve çok önemli olan bir konu da bir kişiye iyi gelen bir ilacın, bir başkasına yan etki yapıp, onun hayatının riske girmesine sebep olabileceğidir. Bir ilaç, bir hastalık için bir kişiye verilirken, aynı hastalık için başka bir kişiye verilmeyebilir. Kişinin o ilaca alerjisi olabilir, dozunu o kişiye göre daha farklı ayarlamak gerekebilir. Bilinçsiz ilaç kullanımının geri dönüşü olmayan sağlık sorunları oluşmasına neden olabileceğini düşünerek, kimse kimseye ilaç önerisinde bulunmamalıdır. İlaç yazmak sadece hekimlerin muayenesi ve tetkikleri sonucu yapılacak bir işlemdir.’’ şeklinde konuştu.

Bilinçsiz İlaç Kullanımının Zararları

Bilinçsiz ilaç kullanımı, en başta besin ve karaciğer üzerinde tesir gösterir. Modern tıbbın araştırmaları karaciğer hastalıklarının en büyük nedenlerinden biri olarak bilinçsizce alınan ilaçları gösteriyor. Vücuttaki hayati hücresel faaliyetlerin sürdürülmesi ve oldukça karmaşık biyokimyasal maddenin üretilmesini sağlayan karaciğer, bilinçsiz bir biçimde kullanılan ilaçların zararlı etkisi sebebiyle ciddi biçimde yıpranıyor. Sonuç olarak da karaciğer hastalıklarına yakalanmak kaçınılmaz hale geliyor.

Uzmanlar, toplum genelinde sentetik ve kimyasal ürünlerin aksine bitkisel ilaçların kullanılmasının zararı olmayacağı yönünde hakim kanaatin olmasının ise en büyük hata olduğunu ifade ediyorlar. Bu da bitkisel adı altında satılan pek çok ürünün bilinçsiz bir biçimde kullanılmasına neden oluyor. Bir ilacın insan sağlığına zarar vermesi, bitkilerden elde edilip edilmemesiyle ilişkili değildir. Bu nedenle laboratuvar ortamında üretilen bir ilacın içindeki et ken maddenin bitkilerden elde edilmesi, bu maddenin karaciğer ya da diğer organlar üzerindeki zararını değiştirmeyecektir.

Bunlar dışında antibiyotikler, anti-romatizma ilaçları, ağrı kesiciler ve diğer pek çok ilaç, insanlar tarafından hekime danışma gereği dahi duyulmadan kullanılmaktadır. Bilinçsiz ilaç kullanımı, karaciğer naklini dahi gerektirebilecek kadar ciddi ve geri dönüşü olmayan sağlık sorunlarına neden olabilme potansiyeline sahiptir. Kişi zaten genetik özellikleri sebebiyle herhangi bir hastalığa yakalanma potansiyeline sahipken bir de yanlış ilaçlar kullanırsa, bu hastalığa yakalanması kaçınılmaz hale gelebilmektedir. Kısa vadede herhangi bir etkiye neden olmadığı gibi ağrıların giderilmesini sağlayarak fayda dahi sağlayabilen ağrı kesicilerin dahi bilinçsiz bir şekilde kullanılması, gelecekte çok ciddi sağlık sorunlarına sebep olabilir. Hekimler hastalarına ilaç verirken sağlayacağı yarar kadar, uzun vadede kişinin sağlığının ne şekilde etkileneceğini de hesaplayarak reçete yazmaktadır.

Grip tedavisinde antibiyotik kullanılmayacağına vurgu yapan Karadeniz, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Antibiyotik kullanımı ciddi bir sorun. Antibiyotiğin yanlış kullanımı grip ve ishalde oluyor. Gripte antibiyotik gerekmez ama gripten sonra bakteri enfeksiyonu da olursa kullanıldığını görmekteyiz. Gribal enfeksiyon geçmiyorsa, iyileşme sürecindeyken klinik tablo kötüleşiyorsa, birkaç gün sonra ateş, öksürük, balgam, koyu kıvamlı-sarı yeşil akıntı başlıyorsa bakteriden şüphelenilir ve gerekiyorsa antibiyotik verilir. Gereksiz antibiyotik kullanımı sadece hasta için değil toplum için de zararlıdır. Çünkü direnç gelişiyor. Bir süre sonra da o enfeksiyonlarda o antibiyotik işe yaramaz hale geliyor. Floramızı bozuyor. Vücudunuzda o bakterilerin dengesi var. Antibiyotik tek dozda bile ishal yapabilir. Viral enfeksiyonlarda antibiyotik beklentisi doğru bir şey değildir.”

Doğru antibiyotik kullanımının mutlaka doktor kontrolünde, doktorun verdiği şekilde olması gerektiğini belirten Dr. Karadeniz, örneğin solunum enfeksiyonlarında bir kutu yazılsa da ikinci kutunun gerekebileceğini, her hastalık için uygun süreye doktorun karar vereceğinin altını çizdi. Karadeniz, ilacın erken bırakılması durumunda hastalığın tekrarlayabileceğini, dirençli enfeksiyon oluşabileceğini vurguladı.

“Hasta, ilacını kendisi kesmemeli”

Karadeniz, bazı hastaların ilacı kendi inisiyatifleri ile hiç kullanmadıklarını veya yarıda kestiklerine de değindi. Karadeniz, “Zatürre olmuş hasta kendisine yazılan antibiyotiği yan etkileri olduğu gibi çeşitli nedenlerle kullanmadığında, kötüleşerek yoğun bakım gerektiren tabloyla dönebilir, yine hasta ‘Beni kötü yapıyor’ diyerek tansiyon ilacını bıraktığında, birkaç gün sonra felç veya beyin kanaması geçirebilir. Hasta ilacını kendi kesmemelidir. Yaşadığı istenmeyen etkiler olduğunda veya ilaçtan fayda görmediğinde mutlaka doktoruna danışmalıdır. Hastalar bu yanlışa düşmemeli.” açıklamalarında bulundu.

“İlaçlar mutlaka doktor yönlendirmesiyle alınmalı”

Akılcı ilaç kullanımında doktorlara önemli sorumluluk düştüğünü belirten Karadeniz, “Örneğin çok ağrıları olanlar hangi ilacı, ne şekil de, ne zaman kullanacağı konusunda doktorun önerisini dikkate almalıdır. Bilgilendirmeyi doktor yapmalıdır. Böylece, bu bilgilendirme, komşunun bir sindirim sistemi ilacını ağrı kesici yerine komşusuna vermesini de engeller. İlaçlar mutlaka doktor yönlendirmesiyle alınmalı.” ifadelerini kullandı.

Çeşitli hastalıklardan korunma, teşhis, tedavi ya da vücuttaki herhangi bir işleyişi değiştirme amacıyla kullanılan ilaçlar, doğru amaca yönelik olarak uygun dozda ve uygun sıklıkta kullanılması gereken kimyasal, biyolojik ve bitkisel ürünlerdir. Doğru amaca yönelik olsa dahi gerekli dozdan daha fazla ilaç tüketilmesi, ilacın iyileştirici etkisini yitirmesine ve vücutta büyük hasarların gelişmesine neden olabilir. Belirli bir tedavi için uygulanan ilacın yararlı etkiyi gösterebilmesi ve amaca yönelik tedavinin uygulanabilmesi için Akılcı İlaç Kullanımı ilkelerine uyulması gerekir.

Akılcı İlaç Kullanım

Herhangi bir tedavi için uygulanacak ilacın doğru seçilmesi akılcı ilaç kullanımının ilk önemli noktasıdır. Daha sonra dikkat edilmesi gereken noktalar ilacın doğru miktarda, doğru zamanda, doğru uygulama yolu ile uygulanmasıdır denebilir.

Vücut sağlığını korumakla görevli olan bağışıklık sistemi, vücutta gelişen herhangi bir hastalık ya da işlevsel bir bozukluk durumunda çeşitli antikorlar ile vücudu koruma altına almaya yönelik faaliyet gösterir. Bağışıklık sisteminde yer alan antikor çeşitleri, vücut için zararlı olan tüm organizma ve toksinlere karşı savunma geliştirerek kişiyi hastalıktan korumayı hedefler. Alerjik hastalıklara, bakteriyel enfeksiyonlara ve viral rahatsızlara karşı etkili savunmayı sağlayabilmek ve vücudu bu rahatsızlıklardan uzak tutmak için bağışıklık sisteminin yeterli direnci göstermesi gerekir. Direnç yeteneği azalan bağışıklık sistemi kişiyi hastalıklara açık hale getirerek sağlıklı vücut fonksiyonlarının bozulmasına neden olur. Dolayısıyla bağışıklık sisteminin doğru beslenme ve egzersizler ile desteklenmesi ve bağışıklık sistemini baskılayan yanlış ilaç uygulamalarından kaçınılması gerekir.

Bir ilaç belirli hastalık için ne kadar etkin tedavi sağlarsa sağlasın, akılcı ilaç kullanım ilkelerine uygun olarak kullanılmadığında iyileştirici etki göstermez, aksine başta bağışıklık sistemi olmak üzere birçok doku ve organda hasar gelişmesine neden olur. Bağışıklık sisteminin antibiyotik ve benzer ilaçlar ile baskılanması vücut savunmasını azaltarak kişiyi hastalıklara açık hale getirir. Dolayısıyla kullanılacak ilaç her şeyden önce doktor tarafından reçete edilmeli, sonrasında ise kullanım dozu ve uygulama sıklığına dikkat edilerek doktorun belirlemiş olduğu süre boyunca uygulanmalıdır.

Karadeniz, akılcı ilaç kullanımında hastaların dikkat etmesi gereken durumları şöyle aktardı:

“İlacı doğru yoldan, doğru zaman aralıklarında, doğru dozda ve belirtilen süre boyunca kesintisiz kullanmalıdır. Kendini iyi hissettiğinde ilacı kendiliğinden kesmemelidir. İlaçtan yarar görmüyorsa doktorunu haberdar etmelidir. Dalgınlıkla ilacı unutabileceğini düşünüp hatırlatıcı düzenlemeler yapmalıdır. Komşusuna iyi gelen ilacın kendisine zarar verebileceğini unutmamalıdır.”