Türkiye, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarının sınırlandırması ve belirlenmesi konusunda ilk anlaşmayı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ile 21 Eylül 2011 tarihinde imzaladı. Türkiye Cumhuriyeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında 21 Eylül 2011 tarihinde imzalanan “Akdeniz’de Kıta Sahanlığı Sınırlandırması Anlaşması” Türkiye ile KKTC açısından yeni bir stratik ve jeopolitik açıdan yeni bir açılım olarak görülmektedir. Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanları konusunda imzalanan bu anlaşma Türkiye’nin Doğu Akdeniz bölgesindeki jeopolitik ve stratejik olrak yeni bir sürecin başlangıcı niteliğinde bir dönüm noktası olarak değerlendirilebilecek niteliğe sahiptir. Hatta Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanları bağlamında denizler konusuna jeopoitik ve stratejik bakışın temel yaklaşım haline getirilmesinin önemli bir adımıdır. Türkiye’nin deniz jeopolitiği ve Doğu Akdeniz politikası açısından istikametini gösteren bir gelişmedir.
Türkiye Doğu Alkdeniz’de jeopolitik alanını belirleme adımının ikincisini Libya ile yaptığı mutabakat muhtırası ile attı. Türkiye’nin deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasıyla ilgili imzaladığı ikinci anlaşma 27 Kasım 2019 tarihinde “Libya ile imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası” oldu. Türkiye’nin Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Libya ile imzalanan Mutabakat Muhtırası, Türkiye-Libya Münhasır Ekonomi Bölge (MEB) sınırlamasına ilişkindir. Libya ile imzalanan Münhasır Ekonomi Bölge Mutabakat Muhtırası, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de izlediği stratejik ve jeopolitik açıdan son derece önemli bir kazanım olarak öne çıktı.
İstanbul’da iki ülkenin dışişleri bakanları tarafından imzalanan anlaşma, Güney Kıbrıs Rum yönetimi (GKRY) ve Yunanistan ikilisinin İsrail, Lübnan, Mısır, Ürdün gibi bölge ülkeleriyle üçlü iş birliği mekanizmaları kurma yoluyla veya “Doğu Akdeniz Gaz Forumu” gibi oluşumlarla Türkiye’yi Doğu Akdeniz’de dışlama ve yalnız bırakma politikalarına da hukuki ve siyasi açıdan güçlü bir yanıt olmuş ve Doğu Alkdeniz’de jeopolitik alanını belirleme kararlılığını ve deniz yetki alanlarına tecavüze izin vermeyeceğini, Türkiye2nin ve KKTC’nin haklarını sonuna kadar mutlaka koruyacağını, Türkiye’yi dikkate almayan hiçbir gelişmeye izin verilmeyeceğini ortaya koymuştur.
Türkiye ile Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında 27 Kasım’da “Güvenlik ve Askeri İşbirliği Mutabakat Muhtırası” ile iki ülkenin uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarının muhafazasını hedefleyen “Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası” bir birini tamamlayan nitelikte ve iki ülkeniz işbirliği/dayanışma çervesini de imzalanan belgeler bağlamında belirlemektedir.
Türkiye’nin, Libya’nın BM’nin meşru hükümet olarak kabul ettiği ve desteklediği hükümet ile imzaladığı mutabakat, Doğu Akdeniz’de Yunanistan’ın Türkiye’yi yalnızlaştırma, çevreleme ve Antalya körfezine kapatma politikasını çökertmiştir. Bu nedenle Türkiye-Libya Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) Mutabakat Muhtırası Yunanistan’ı çok kızdırdı, açığa düşürdü ve hırçınlaştırdı. Yunanistan’ın bu hırçınlığının ve açığa düşmesinin temel nedenlerinden biri diplomasi uzmanları ve siyasi gözlemciler tarafından paylaşılan değerlendirmelere göre Türkiye-Libya mutabakat muhtırasının Doğu Akdeniz’de yeni bir siyasi harita oluşturmuş olması ve Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin belirlediği yeni denge oluşumdur. Diğer bir neden de Yunanistan’ın Ege Denizi’nde olduğu gibi Doğu Akdeniz’deki açgözlü ve genişleyici planlarının Türkiye-Libya mutabakatı ile çökmesi ve Mısır, Libya, Lübnan ve Suriye’deki sıkıntılı durumun en iyi şekilde kullanılmasının önünün kesilmiş olmasıdır.
Yunanistan’da yayınlanan ünlü Armynow isimli sitede uluslararası ilişkiler uzmanı ve KİNAL Partisi milletvekili Yorgo Çiçilyanos yazdığı makalede Libya mutabakat muhtırasının Yunanistan’a “müthiş bir gol olduğunu” ifade etmiştir. İsrail’in önemli gazetelerinden Haaretz “Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki anlaşması’nın hukuki zemini sağlam” ifadesiyle Yunanistan’ın anlaşmanın meşru olmadığı iddialarına bir cevap niteliğindedir.
Türkiye-Libya deniz sınırları, TBMM’nin yanı sıra BM’nin onayladığı Libya Cumhurbaşkanlığı Konseyi’nce de hızla onaylandı. Türkiye Libya ile varılan mutabakatı BM’ye bildirdi ve hukuki süreci tamamlamak suretiyle uluslararası bir hukuk belgesi haline getirmiş oldu.
Türkiye-Libya mutabakatı ile hem Yunanistan’ın hem de GKRY’nin diğer alanlarda olduğu gibi Doğu Akdeniz’de de sınır tanımaz amacı, hedefleri ve doyumsuz genişleme ihtiraslarının önü kesilmiştir. Yunanistan ve GKRY’nin, Mısır, Libya, Lübnan ve Suriye’deki sıkıntılı durumun yarattığı koşulları en iyi şekilde kullanmalarının yolu kesilmiştir. Söz konusu ülkelerden herhangi birinde demokratik olarak seçilen herhangi bir hükümetin, Kıbrıs Rum yönetiminin açgözlülüğüne yenilmeleri ve deniz sınırları içinde olması gereken Doğu Akdeniz’deki binlerce kilometresini GKRY’ne ve Yunanistan’a kaptırmalarının akıl dışı gelişmenin ileriye götürülmesinin önü kesilmiştir.
Türkiye-Libya Mutabakatı ile ortaya çıkan haritalar Libya, Mısır, Lübnan ve İsrail’in deniz yetki alanları sınırları içinde olması gereken önemli büyüklükteki alanları Yunanistan ile GKRY’nin bu alanlarda ne kadar ciddiyetle ilerlediğini ve ele geçirildiğini gösteriyor. Nitekim Yunan tasarımları kabul edilseydi, Türkiye’nin uluslararası sulara erişiminin önü kesilecek, Akdeniz’deki münhasır ekonomik bölgesi 189,000 kilometrekare olması gerekirken sadece 41.000 kilometrekare olacaktı. Diğer bir ifade ile Doğu Akdeniz’de Yunanistan Mısır ile bir Münhasır Ekonomik Bölge anlaşması imzalamış olsaydı, Kıbrıs Rum Yönetimi ile Mısır’ın imzalamış olduğu Münhasır Ekonomik Bölge anlaşması da dikkate alındığında 1982 BM Deniz Hukuku sözleşmesine göre ulusal hak ve çıkarlarımız gasp edilmiş olacaktı.
Böyle bir durumun gerçekleşmesi halinde Türkiye’nin Kıta Sahanlığı ve olması geren Münhasır Ekonomik Bölge alınana göre yaklaşık 189,000 kilometrekarelik yetki akanımız sadece 41,000 kilometrekare olacak ve egemen haklarımızın bulunduğu 148,000 kilometrekarelik bir Münhasır Ekonomik Bölge alanımız kaybedilmiş olacaktı ki kaybedilecek bu alan yaklaşık Kıbrıs Adası’nın 11 katı büyüklüğünde bir alandır. Türkiye-Libya Münhasır Ekonomik Bölge mutabakatı bu durumun geçekleşmesi olasılığını ortadan kaldırdı ve Türkiye’nin Antalya Körfezine “hapsedilmesi” senaryosunu Sevr Anlaşması gibi çöpe attı.
Yunanistan, Doğu Akdeniz’de Mısır, İsrail ve Kıbrıs Rum yönetimiyle birlikte çok çarpıcı biçimde yarattığı düşmanlık “ağının” çöküşü içinde bir balık gibi kalakaldı. Yunanistan, bu ağdan kurtulmanın çaresizliği içinde Libya-Türkiye mutabakatının belirlediği yeni denge koşullarında kurtuluşunu AB desteğini kullanarak sonuç alabilme “umutsuzluğunu” yaşıyor.
Ayrıcalıklı Münhasır Ekonomik Bölge’nin sınırı olarak Yunanistan-Libya Ortay Hattını sınır çizgisi alarak kendi açısından bir ortay hat sınırlaması getirerek, gerçekten de sahip olması gerekenden önemli oranda daha fazla bir alan alarak Girit’in de MEB alanının da var olduğu iddiası ile Libya’dan yaklaşık 39.000 kilometrekare alanı gasp etmiş olacaktı. Türkiye ile yapılan mutabakat sonunda Libya, Yunanistan’ın gasp ettiği 8900 kilometre karelik bir alanı kazanmıştır. Türkiye’nin tezleri sonucunda özellikli denizlerde adaların kıta sahanlığı olamayacağı gerçeği karşısında da yaklaşık 29.624 kilometrekarelik bir alanı da kurtarmış olacaktır. Böylece Türkiye-Libya mutabakatı dolayısıyla Yunanistan’ın Libya’da yaşanan siyasi istikrarsızlık ve iç savaş durumunu fırsat bilerek deniz yetki alanlarını kimsenin kabul edemeyeceği biçimde ele geçirmeye çalışması, hak iddia ederek MEB sınırı belirleme planları da çöpe atılmıştır.
Mısır ile durum ise, Kahire’nin Yunanistan ile MEB anlaşması yapması halinde kaybedeceği deniz yetki alanı 15.000 kilometrekare, Kıbrıs Rum devletine ile yaptığı MEB anlaşmasından kaybettiği deniz yetki alanı 21.300 kilometrekaredir. Mısır Türkiye ile ortay hat esas alınarak yapacağı bir MEB anlaşması durumunda Yunanistan’a vereceği ve Rum yönetimine verdiği toplam 36.300 kilometrelik bir alanı kazanmış olacaktır. İsrail’in Türkiye ile MEB anlaşması imzalaması halinde ise en az 4.600 kilometrekare daha çok deniz yetki alanı kazanacaktır.
Sözü edilen ülkeler, halklarına Yunanistan ve Kıbrıslı Rumlar için neden bu kadar cömert tavizler verdiklerini ve kendi ulusal çıkarları için Türkiye ile işbirliği yapmamanın daha iyi olacağını nasıl açıklayabilecek? Bu sorular Yunanistan’ın uykularını kaçıran ve hırçınlığını artıran dikkate alınması gereken önemli bir durumdur. Kısacası Türkiye-Libya deniz yetki alanı mutabakatı dolayısıyla gaspçı Yunanistan, deniz komşularının zorluklarından yararlanarak elde ettiği ve elde etmemeye çalıştığı avantajlarını birer birer kaybetme sürecine girmiştir.
Böyle bir gelişme ve potansiyel gelişmeler nedeniyle Yunanistan ve Run Yöntimi Türkiye-Libya mutabakatına karşı çıkmakta ve anlaşmanın uluslararası hukuka aykırı olduğunu iddia etmektedir. Bu konuda AB yanında BM’nin Libya’nın meşru hükümeti kabul etmediği yönetiminin başı Hafter ile apartopar görüşmüştür. Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias, Mısır’a giderek mevkidaşı Samih Şükri ile görüşerek sonuç almya çalıştı.
Dışişleri Bakanlığımız yetkilileri basına yaptıkları açıklamalarda, anlaşmanın uluslararası hukuka ve deniz hukukuna uygun olduğunu vurguladılar. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun mutabakatın imzalanmasından bir gün sonraki açıklamasını hatırlatan yetkililer, Çavuşoğlu’nun dediği gibi bunun Türkiye’nin uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarının korunması anlamına geldiğine dikkat çektiler.
Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin dışında Suriye, Lübnan, İsrail, Mısır, Libya, Yunanistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Türkiye’nin meşru olarak kabul etmediği Güney Kıbrıs Rum yönetimi bulunuyor. Bu nedenle deniz yetki alanlarının sınırlandırılması büyük önem taşıyor.
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Türkiye’nin bundan sonraki süreçte Akdeniz etrafındaki tüm ülkelerle birlikte de bunu yapabileceğini belirterek, şöyle konuştu:
“Şu anda bazı ülkelerle bilinen sebeplerden dolayı şimdi yapılması mümkün gözükmese de ileride bunlar da mümkün olabilir. Biz Doğu Akdeniz’de olsun, Ege’de olsun her zaman kendi uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarımızı korurken buraların zenginliklerinin de hakça paylaşılması taraftarıyız. Bu Kıbrıs etrafındaki rezervler için de geçerli. Bizim kıta sahanlığımızın dışındaki alanlarda da Kıbrıs’ta Rum tarafı ile Türk tarafı arasında buradaki zenginliklerin hakça paylaşılmasının garanti altına alınmasını her zaman savunuyoruz. Bizim pozisyonumuz Doğu Akdeniz’deki bu tür zenginliklerin ve yetki alanlarının sınırlandırılmayla ilgili herkesle çalışarak hakça paylaşımdan yanayız. Buna yanaşmayan ülkeler olursa onların kendi bileceği iş. Bundan sonra diğer ülkelerle zemin uygun oldukça bu tür görüşmeleri yapmaya devam edeceğiz.”
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan TRT”de Gündemi Değerlendirdi
Cumhurbaşkanı Erdoğan, TRT ortak yayınında gündeme ilişkin soruları şöyle yanıtladı:
“Türkiye güneyindeki terör koridorunu çok başarılı hamlelerle, operasyonlarla adeta kırdı. Şimdi çok önemli bir kazanım Doğu Akdeniz’de de geçerli ve Libya ile yapılan bir anlaşma var. Bu anlaşma ile Türkiye aslında yine bazı oyunları bozdu. Türkiye ne kazandı?” sorusu üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kaddafi döneminde bununla ilgili bir adım attıklarını fakat bunun Kaddafi’nin ölümü sebebiyle devam etmediğini söyledi.
Erdoğan, o günlerden bu yana burada bir sessizliğin hâkim olduğunu, Mısır, Güney Kıbrıs, Yunanistan’ın, zaman zaman İsrail’in dörtlü bir halde buradaki durumu adeta kendilerinin egemenliği altına almaya çalıştığını belirterek, “Türkiye olsun Libya olsun, buralarda sesleri çıkmayacak. Buralara tam biz hâkimiz. Münhasır ekonomik bölgede özellikle uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarımıza rağmen, hayır buralarda Türkiye sondaj gemilerini gezdiremez, sismik araştırma yapamaz” gibi yaklaşımlarla zaman zaman da ciddi tehditler savrulduğunu anlattı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Biz bu tehditleri dinlemedik. Bizim daha önce ne sismik araştırma gemimiz vardı ne sondaj gemimiz vardı. Şimdi hamdolsun iki tane sondaj, iki tane sismik araştırma gemimiz var. Şimdi bir tane daha anlaşma dönemindeyiz, bir sondaj gemisi daha alacağız. Bu çalışmaları, araştırmaları sadece Akdeniz’de değil, zaman zaman Karadeniz’de hatta belki uluslararası sularda sürdüreceğiz.” diye konuştu.
Bu muhtırayı, Libya’nın meşru yönetimi olan Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti ile imzaladıklarını hatırlatan Erdoğan, şunları kaydetti:
“Hafter, orada Libya’nın bir ulusal temsilcisi değildir. Oradaki temsilci şu anda Sarraj’dır. Sarraj ekibi ile İstanbul’da oturduk, bu konuları müzakere ettik. Bu mutabakat muhtırası ile Türkiye esasında, uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarını kullandı. Attığımız adım bu. Bu adımdan başta Yunanistan olmak üzere Mısır, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, İsrail ciddi manada rahatsız oldu. Bunlarla da kalmadılar aslında. Batı’da da bazı ülkeler ‘Siz ne yapıyorsunuz?’ gibi NATO ve değişik yerlerdeki toplantılarda bize söylediler. Bugüne kadar uluslararası hukuku hiçe sayarak attıkları tek taraflı adımları bozulmuş oldu. Tek taraflı adımı atanlar aslında bunlar. Ama şimdi biz bu adımı atınca, bunların bu oyunları bozuldu.”
Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin 2003’te Mısır, 2007’de Lübnan, 2010’da İsrail ile benzer anlaşmalar imzaladığını vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, uluslararası hukuku ve Türkiye’nin haklarını hiçe sayarak Doğu Akdeniz’i parsellediklerini söyledi. Yunanistan’ın, tek taraflı deniz yetki alanları ilan ederek Türkiye’yi, Kuzey Kıbrıs ile Türkiye kıyıları arasına sıkıştırma planı devreye girmeden, Türkiye’nin bu anlaşma ile Doğu Akdeniz’deki yetki alanını maksimum düzeye çıkardıklarını anlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle devam etti:
“Türkiye ve Libya olarak karşılıklı yeni bir anlaşma ile belirlediğimiz bu münhasır ekonomik bölge alanlarında ortak arama faaliyetleri gerçekleştirebileceğiz. Herhangi bir sıkıntı yok. Diğer uluslararası aktörler, bu anlaşma ile Türkiye’nin çizdiği alanlarda onay almaksızın arama-tarama faaliyeti yapamaz. Güney Kıbrıs, Mısır, Yunanistan ve İsrail, bu bölgeden Türkiye’nin onayı olmadan doğal gaz nakil hattı kuramaz. Dolayısıyla bizim bu noktada herhangi bir taviz vermemiz mümkün değil. Bu yapılanlar uluslararası deniz hukukuna kesinlikle uygundur. Ülkemizin, Doğu Akdeniz’in batı kısmındaki kıta sahanlığı münhasır ekonomik bölge sınırları, birbirini destekleyen bir dizi adım ile ilk defa bir bütün olarak ve net bir şekilde ortaya kondu. Bununla kalmadık. Libya Anlaşması, ülkemizin deniz yetki alanlarının sınırlandırılması konusundaki hukuki tezini de destekledi.”
Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de en uzun kıyı şeridine sahip ülke olduğunu belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Bunlar, bunu da görmüyorlar. Bu anlaşma ile Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi tarafından dayatılmaya çalışılan yaklaşımlara ve ülkemizi Antalya Körfezi’ne hapsetmeyi hedefleyen deniz yetki alanı iddialarına karşı uluslararası hukuk çerçevesinde haklı bir adım attık. Biz bu adımları atarken, sağa sola hiçbir yere sormadan adım atmıyoruz. Bizim de hukukçularımız var. Uluslararası hukuk olsun, deniz hukuku olsun bu konularda ciddi deneyimlerimiz var. Bu arkadaşlarımızı da çalıştırmak suretiyle, bu adımımızı haklı bir şekilde, kendimize öz güvenimizle atmış olduk. Şu anda bu istikamette yürüyoruz, yürüyeceğiz.” ifadelerini kullandı.
Londra’da Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ile yaptığı görüşmeye ilişkin soru üzerine Erdoğan, haritanın çok net bir şekilde birçok şeyi açıkça ortaya koyduğunu, bunun Türkiye için tarihe kayıt düşmek olduğunu ifade etti.
İçeride ve dışarıda bundan çok rahatsız olanların bulunduğunu aktaran Erdoğan, harita üzerinde göstererek, şunları söyledi:
“Şurada Girit ve sınırlarımız… Buradan gördüğünüz gibi bir blok ve bu blok bizim Libya ile bütünleştiğimiz yer. Buraya kadar olan yerde bizler sondaj çalışmalarımızı rahatlıkla Türkiye olarak yapacağız. Güneyde de Libya sondaj çalışmalarını yapacak. Bunun dışında da görülen bu sınır, bizim için bundan önce böyle bir sınır yoktu. Ama şimdi bizim deniz kıta sahanlığında bunun üstü Türkiye’ye ait. Türkiye bu alanlarda çalışmasını rahatlıkla yapacak bir durumdadır. Tabii rahatsız olanlar olacak, o ayrı mesele.”
Bugün İstanbul’da düzenlenen İslam İşbirliği Teşkilatı Sosyal Kalkınmadan Sorumlu Bakanlar Konferansı’na Libya’dan katılan kadın temsilcinin çok mutlu olduğunu dile getiren Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle devam etti:
“Libya temsilcisi ‘Sayın Başkanım, siz olmasaydınız biz bu haklarımızı alamazdık. Şimdi biz bu haklarımıza kavuştuk. Libya halkı sizi şöyle seviyor, böyle seviyor’ anlata anlata bitiremedi. Bütün mesele, bugüne kadar vurdular, aldılar. Yok, bundan sonra böyle olmayacak. Artık bizler de hakkımıza sahip çıkacağız. Buyurun Libya ve güzel bir bant ve bu bandın içinde Türkiye’nin de Libya’nın da hakları var. Bu hakları koruyacağız. Türkiye, hem karşı kıyı ülkesi olan Libya ile anlaşarak uluslararası deniz hukukuna uygun davranmıştır hem de Türkiye ile Libya arasında çizilen şu hat, adalar değil ana karalar üzerinden çizildiği için Yunanistan’ın eli kolu bağlandı. Yunanistan’ı biraz da çıldırtan bu.”
Bunları konuşmak istemediğini ama maalesef Yunanistan’ın kullandığı ifadelerin, kendisini bunları söyletmeye yönelttiğini dile getiren Cumhurbaşkanı Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Dolayısıyla Yunanistan’ın itiraz edebileceği bir boşluk yok. Doğu Akdeniz’deki mevcut konjonktür göz önünde bulundurulduğunda ülkemizin Libya ile imzaladığı bu mutabakat muhtırasının, mezkur mahiyette tepkileri tetiklemesi şaşırtıcı değildir. Bilhassa Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları iddiaları vardı, bunlar karşısında bu muhtıra ile Türkiye uluslararası hukuktan kaynaklı haklarını korumaktaki kararlılığını dünya kamuoyu nezdinde açıkça göstermiştir. Muhtıra, Rum-Yunan ikilisinin, Türkiye’yi Akdeniz’de çevreleme, yalnızlaştırma girişimlerine güçlü bir cevap niteliğindedir. Ülkemizin her zaman barışçı çözümden yana olduğu görülmüştür. Bu çerçevede istikşafi temaslar ve güven artırıcı önlemler dahil, Yunanistan ile diyalog kanallarını yeniden canlandırmaya hazırız. Doğu Akdeniz konusunda yeni bir diyalog kanalı açma teklifimizin geçerli olduğunu Başbakan Miçotakis ile BM Genel Kurulu marjında ve Londra’da düzenlenen NATO Liderler Toplantısı marjında bizzat kendisine ifade ettim. İki ülke arasında taze bir başlangıç olsun dedim.”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Miçotakis ile göreve ilk başladığında da bu konuları yumuşak bir şekilde görüştüklerini anlatarak, şunları kaydetti:
“Ancak yapılan çağrılarımıza Yunanistan tarafından bugüne kadar olumlu bir cevap alamadığımızı da üzülerek belirtmek isterim. Tabii Yunanistan muhtıranın metnini vermediği gerekçesiyle Libya Büyükelçisi’ni sınır dışı etti. Halbuki bu, gizli bir muhtıra değil. Basınla da paylaştık. İki taraftaki onay süreçleri tamamlanarak yürürlüğe girdi. Şimdi BM’ye gönderdik, tescil aşamasında. Anlaşma Libya’nın da çıkarlarını korumakta. Kaldı ki Meclisimizden geçerken de neredeyse oy birliği denecek şekilde TBMM’den geçti bir parti hariç. Bu da tabii şu anda milletimizin bu konudaki hassasiyetini, ittifakını gösteriyor. Yunanistan muhtıranın metnini vermediği gerekçesiyle Libya Büyükelçisi’ni deport ederken, aslında uluslararası bir skandala da adımını atmış oldu. Bundan sonraki süreçte Yunanistan da bu yanlış adımlarının bedelini, uluslararası camiada da ödeyecektir.”
“Libya ile varılan mutabakat neticesinde Türkiye’nin resmi olarak hak sahibi olduğu alanlarda yakın vadede bir çalışma yapılması planlanıyor mu? Doğu Akdeniz’deki diğer kıyıdaş ülkelerle de Libya ile varılan mutabakat benzeri anlaşmalar olabilir mi?” şeklindeki soru üzerine Erdoğan, bu anlaşmanın her şeyden önce Türkiye-Libya arasındaki deniz yetki alanlarının sınırlarının ne olduğunu belirlediğini ifade etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, şimdi sınırların artık belli olduğunu, Türkiye ile Libya’nın kendi alanlarında ortak arama-tarama faaliyeti yapabileceğini ya da Libya’nın kendi alanında Türkiye’ye bu hakkı tanıyabileceğini dile getirerek, mutabakat muhtırası ile Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki kıta sahanlığının en batı sınırlarının Yunan adalarının karasularının dış sınırına kadar uzatıldığını aktardı.
Kıta sahanlığı haklarını korumaya devam edeceklerini vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, açıklamalarına şu sözlerle devam etti:
“Ülkemizin diyaloğu ve görüşmeleri teşvik edici tutumunu sürdürürken, önümüzdeki dönemde hem kendi haklarımızı hem de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin haklarını koruyacağız. Tek taraflı adımlara izin vermeyeceğimizden kimsenin şüphesi olmasın. Tabii burada en önemli durum veya en güzel şey şu, eskiden biz böyle sondaj için bir gemi alalım veya sismik araştırma için bir gemi bulalım, bırakın kiralamaya muktedir değildik ama şimdi kendimize ait gemilerimiz var. Bunlarla bu çalışmayı yapıyoruz. Hem Türkiye hem de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerle anlaşma imzalama yetkisi ve hakkı var. Uluslararası deniz hukuku, karşılıklı kıyıların 400 milden az olduğu durumlarda taraflara kendi aralarında anlaşarak sınır belirleme hakkı tanıyor, hatta bunu teşvik ediyor. Türkiye Doğu Akdeniz’e kıyısı olan ülkelere bütün bunlara yönelik adilane paylaşım temelinde bir çağrı yapmış durumda. Hakkaniyeti temel alacak şekilde Güney Kıbrıs Rum Yönetimi hariç, orayı buraya karıştırmayacağız, bölgede tüm kıyıdaş ülkelerle deniz yetki alanlarını sınırlandırmak için müzakerelere hazır olduğumuzu en başından beri vurguluyoruz. Bizim barışçı bir çözüme destek veren tutumumuz başından beri değişmedi, yine aynı yerdeyiz. Hakça bir çözüm için tüm ülkelere diyalog çağrımız sürmektedir. Beraber bu çalışmaları yürütebiliriz. Nitekim şu anda Birleşmiş Milletler’e gönderdiğimiz malum bu durumun içeriğini belirten yazımız ve bundan sonraki süreçte bizim artık Libya ile birlikte bu çalışmaların başlayacağı süreç olacaktır.”
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Düşman olanlar varsa onları da dost olmaya davet etti
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Güney Kıbrıs hariç, bütün kıyıdaş devletler derken, farklı konularda sorun yaşadığımız devletler de dâhil, bütün devletleri kastediyoruz” şeklindeki yorum üzerine, “Bunları otururuz, konuşuruz, değerlendiririz, yani bizim derdimiz düşman kazanmak değil, dost kazanmak. Düşman olanlar varsa onları da dost olmaya davet etmek. Derdimiz bu.” değerlendirmesinde bulundu.
“Libya’nın BM tarafından tanınan meşru hükümeti eğer bir destek isterse Türkiye’den askerimiz Libya’ya gider mi?” şeklindeki soru üzerine Erdoğan, “Böylesine bir çağrı özellikle Türkiye’ye tabii ki bu hakkı tanır. Yani Libya halkından, yönetiminden böyle bir davet geldiği anda bu bizim için adeta bir hak doğurur.” diyerek, burada askeri güvenlik ve denizde hakkaniyet konusunda anlaşma yaptıklarını hatırlattı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Birleşmiş Milletler’in 2011’den beri Libya’ya silah satışının önüne geçen bir ambargo uyguladığını aktararak, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Ancak Libya Ulusal Hükümetinin çağrısı karşısında asker gönderme faaliyeti bu kapsamda asla yorumlanamaz. Böyle bir davet gelmesi durumunda Türkiye nasıl bir inisiyatif üstleneceğine kendisi karar verecektir. Biz bir yerlerden izin almayız. Bunun kararını kendimiz veririz. Kaldı ki Rusya, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Hafter’e her türlü askeri destek sağlayarak Birleşmiş Milletler kararlarını da deliyor. Özellikle Türkiye, Libya’da faaliyet gösteren gemileri, şirketleri ve insani yardım kuruluşlarını koruma hakkına da sahiptir. Nitekim bazı ülkeler bu tarz faaliyetler gerçekleştiriyor. Örneğin İtalya Mısrata’da kurduğu hastaneyi korumak için bir miktar asker bulunduruyor. Öte yandan, Türkiye dışına asker gönderilmesi koşulları ve buna ilişkin olarak mevzuatımız bakımından atılması gereken adımlar var. Türkiye ile Libya arasında akdedilen asker veya Askeri Güvenlik İşbirliği Mutabakat Muhtırası iki ülke arasında eğitim ve teknik destek konularında iş birliğine yöneliktir. Anılan mutabakat muhtırasının Libya ile 2012’de akdedilen askeri eğitim iş birliği anlaşmasının güncellenmesi niteliği de haiz, benzer anlaşmalar 60 ülkeyle imzalandı. Ulusal mutabakat hükümetiyle başlattığımız söz konusu işbirliğinin Libya’da siyasi sürece dönüş çalışmaları kapsamında gündemde olan Libya’da güvenlik reformu çalışmalarına katkı mahiyetinde değerlendirilmesi gerekmektedir ve biz bu konuda Libya’ya her türlü desteği vermeye açığız.”
Cumhurbaşkanı: Rusyada Hafter Konusunda Mevcut Tezi Gözden Geçirecek
Rusya’nın Libya tutumunun sorulması üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan, Putin ile bu aralar bir görüşme talebinin olduğunu, ayrıca gelecek 8 Ocak Putin’in Türkiye’de olacağını dile getirdi ve bu görüşmeyi bu hafta içi gerçekleştirmek isteğini söyleyerek, “Çünkü Hafter konusu aslında istiyorum ki Rusya ile münasebetlerde yeni bir Suriye doğurmasın ve ben inanıyorum ki Rusya da Hafter konusunda mevcut tezi gözden geçirecektir. Çünkü bunun legal bir yönü yok. İllegal birisi. Aynı şekilde yapılan desteklerde zaten bu illegalite içerisinde sürdürülüyor. Şu anda durumu da (Hafter) zaten pek iyi değil.” diye konuştu.
Rusya Devlet Başkanı Putin’in 8 Ocak’ta İstanbul’a geleceğini ve Türk Akımı Projesi’nin açılışını yapacaklarını hatırlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu hafta yapmayı istedikleri görüşmenin ise sadece Libya’ya, Hafter konusuna yönelik bir telefon görüşmesi şeklinde olacağını kaydetti.
Türkiye Uluslararası Hukuktan Kaynaklanan Haklarının Mücadelesini Veriyor
Türkiye, bölgede uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarının mücadelesini uzun yıllardır sürdürüyor. Doğu Akdeniz’de hidrokarbon kaynaklarının 2000’li yılların başında keşfinden sonra Doğu Akdeniz’deki ülkeler bu konuda adım atmaya başladı ve deniz yetki alanlarını sınırlandırma konusu önem kazanarak ön plana çıktı.
GKRY, Kıbrıs Türk halkının eşit haklarını hiçe sayarak ve Kıbrıs meselesi çözülmemiş olmasına rağmen 2003’te Mısır, 2007’de Lübnan, 2010’da da İsrail ile deniz sınırı anlaşmaları yaptı. Türkiye ve KKTC bu anlaşmalara şiddetle itiraz etti. İtirazın sebeplerinden biri söz konusu anlaşmaların Kıbrıs Türk halkının eşit haklarını tek taraflı yok sayması ve bütün Kıbrıs adına oldu bitti ile hareket etmesi; diğeri ise Mısır ile yapılan anlaşmayı da kullanarak GKRY’nin MEB ilân ettiği alanda belirlediği parsellerin bir kısmının Türkiye’nin kıta sahanlığı içinde yer alması nedeniyle Türkiye’nin alanlarına tecavüz etmesi.
Türkiye, bölge ülkelerini bu anlaşmaları yapmamaları konusunda uyardı ancak Mısır ve İsrail, Rumlarla yaptıkları anlaşmaları Meclislerinde onayladı. Lübnan ise İsrail ile arasında ihtilaflı bir alan oluşunca anlaşmayı onaylamadı.
Dışişleri yetkililerinden alınan bilgilere göre, Rum yönetimi, bölge ülkeleriyle görüşmelerinde Kıbrıs adasını bir “ana kara’’ gibi varsayarak eşit uzaklık ilkesine göre sınırlandırma anlaşmaları yaptı. Oysa kıta sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) sınırlandırmasında eşit uzaklık ilkesi bir kural olarak geçmiyor.
Milletlerarası Hukuk ve Deniz Hukuku uzmanları, akademisyenler ve siyasi gözlemcileri yaptıkları değerlendirmelerde hem Türkiye hem de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerle anlaşma imzalama yetkisi ve hakkı var. Uluslararası deniz hukuku, karşılıklı kıyıların 400 milden az olduğu durumlarda taraflara kendi aralarında anlaşarak sınır belirleme hakkı tanıyor, hatta bunu teşvik ediyor. Türkiye Doğu Akdeniz’e kıyısı olan ülkelere bütün bunlara yönelik adilane paylaşım temelinde bir çağrı yapmış durumda.
Hakkaniyeti temel alacak şekilde Güney Kıbrıs Rum Yönetimi hariç, orayı buraya karıştırmayacağız, bölgede tüm kıyıdaş ülkelerle deniz yetki alanlarını sınırlandırmak için müzakerelere hazır olduğumuzu en başından beri vurgulamakta ve ve barışçı bir çözüme destek veren tutumunu sürdürmektedir.
Uluslararası hukuktaki ve hatta BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’ndeki temel kural “hakça paylaşım” ilkesidir. Bu ilkeye göre, adalara ana karalara kıyasla daha az kıta sahanlığı/MEB alanı verilebiliyor; hatta özel durumlara göre hiç.vermiyor. Bu gibi durumlarda uluslararası mahkemelerin kararlarında görülen örneklerde olduğu gibi adalar sadece karasularıyla sınırlandırılarak tamamen çevrelenebiliyor. Bu noktada adaların büyüklüğü, cephe uzunlukları, konumu, ana karalardan ne kadar uzak oldukları gibi birçok faktör dikkate alınıyor. Uluslararası mahkeme ve hakemlik kararlarında bu faktörler ayrıntılı olarak izah ediliyor ancak GKRY’nin bölge ülkeleri ile yaptığı anlaşmalarda “hakça paylaşım ilkesi” hiçbir şekilde dikkate alınmamıştır. Aksine bu ilke açıkça ihlal edilmiş ve ihlal edilmeye devam edilmektedir. Bu da başta Mısır olmak üzere İsrail ve Lübnan gibi ülkelerin önemli deniz yetki alanı kaybetmesine neden oluyor ve Türkiye’nin Kıt sahanlığı ile muhtemel MEB bölgesine tecavüz ediliyor.
Bu ülkeler Türkiye’nin dikkat çektiği hakça sınırlandırma ilkesine göre hareket etmiş olsaydı ülkelerine daha fazla denizalanı kazandırabilirdi.
Türkiye ile Libya arasında 27 Kasım’da imzalanan “Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat”, hakça paylaşım ilkesini öne çıkarması ve buna Libya’nın da kendi menfaatleri gereği destek vermesi bakımından da önem taşıyor. Anlaşma Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de savunduğu kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırlarını içeriyor. Dışişleri Bakanlığı İkili Siyasi İşler ve Denizcilik-Havacılık-Hudut Genel Müdürü Büyükelçi Çağatay Erciyes de sosyal medyadaki hesabından, Libya ile varılan mutabakat dahilinde Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki kıta sahanlığı ve MEB sınırlarını gösteren haritayı paylaştı.
Dışişleri yetkilileri bu haritaya göre, bölgedeki Yunan adalarına ve Kıbrıs Adası’nın batı cephesine karasuları dışında başka bir deniz yetki alanı verilmemesi gerektiğini belirtiyor. Bölgede kıta sahanlığı/MEB sınırlarının ise öncelikle ana karalar arasında Türkiye, Mısır ve Libya arasında belirlenmesi gerektiğini vurguluyor. Dışişleri yetkilileri, Türkiye’nin bu görüşlerini 15 yıldan beri BM’ye tescil ettirdiğine, son olarak 13 Kasım 2019’da Türkiye tarafından BM’ye yapılan bildirimde Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki sınırlarını net şekilde tarif ettiğini, Libya mutabakatının da bu sınırlar üzerine oturtulduğunu vurguluyor. Dolayısıyla bu bildirim ve anlaşmanın arka arkaya gelmesinin tesadüf olmadığı, önceden yapılan kapsamlı çalışma ve görüşmelerin bir sonucu olduğuna dikkat çekiliyor.
Libya anlaşması Türkiye’nin Doğu Akdeniz politikasında hukuki ve siyasi açıdan uluslararası planda önemli bir kazanım. Aynı zamanda “Türkiye başka bölge ülkeleriyle anlaşma yapamıyor” eleştirilerine de yanıt niteliğinde; nitekim Libya Anlaşması, 2011’de Türkiye ile KKTC arasındaki Kıta Sahanlığı Sınırlandırma Anlaşması’ndan sonra Türkiye’nin bölge ülkeleriyle yaptığı ikinci anlaşma oldu.
Doğu Akdeniz’de deniz sınırları konusunda şu ana kadar yapılmış 5 anlaşma bulunuyor. Bunların üçünü Rum yönetimi İsrail, Lübnan ve Mısır ile yaptı. Türkiye ve KKTC bu anlaşmalara itiraz etti ve yok saydı. Diğer ikisini ise Türkiye, KKTC ve Libya ile yaptığı anlaşmalardır.
Türkiye, Libya ile yapılan anlaşmayı iki ülke tarafından onaylanmasından sonra Birleşmiş Milletlere (BM) bildirilmiştir. KKTC ile 2011 yılında varılan anlaşma TBMM’de onaylanıp tescil edilmesi için BM’ye bildirilmişti.
Türkiye ile Libya anlaşması, bir anlamda Rum-Yunan ikilisinin Doğu Akdeniz’deki planlarını da sekteye uğrattı. Yunanistan, GKRY ve Mısır’ın tepkileri buna işaret ediyor. Bu durum konuya ilişkin hukuki ve siyasi mücadelenin daha uzun yıllar devam edeceğine işaret ediyor ancak Türkiye politikalarını hem sahadaki hem masadaki mücadelesiyle kararlılıkla devam ettiriyor. Türkiye aynı zamanda diplomasi yollarını da açık tutuyor. Türkiye’nin bir taraftan da Doğu Akdeniz’de tanımadığı GKRY hariç, tüm bölge ülkeleriyle diyaloğa hazır olduğu hem Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hem de Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu tarafından en üst düzeyde vurgulanıyor. Türkiye, diğer taraftan da sahada hem kendi haklarını hem de KKTC’nin haklarını kararlılıkla korumaya devam ediyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan da Çavuşoğlu da Türkiye ve KKTC’yi bölgede yok sayan hiçbir projeye izin verilmeyeceğinin altını her vesileyle kesinlikle çiziyor.
Dışişleri Bakanlığı yetkilileri Ankara’nın bu diyalog ve diplomasi çağrısının baki olduğunu belirterek çağrının Libya’da karşılık bulmasının önemine işaret ediyor. Sonuç olarak Türkiye-Libya anlaşması, siyaseten ve hukuken Türkiye’nin bir kazanımı olarak ön plana çıkıyor ve yeni bir jeopolitik hamle ile deniz jeopolitiğini açıklamış oluyor.
Anlaşma Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanları konusundaki ihtilafları tamamen çözmüyor ancak Türkiye’nin kendi hukuki ve siyasi tezlerine destek olması bakımından önemli bir kazanım olarak değerlendiriliyor. Türkiye’nin GKRY hariç tüm bölge ülkeleriyle diyaloğa açık olduğunu vurgulaması da bir yandan sahada haklarını savunurken, diplomasi kanallarını da açık tuttuğunu gösteriyor. Bu da sahada ve masada güçlü diplomasi yaklaşımının bir örneği olarak gösteriliyor.
Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin Libya hamlesi, bugüne dek Türkiye’yi ve KKTC’ni görmezden gelen ülkelerin Kuzey Kıbrıs’ı tanımasıyla sonuçlanabiliceği ciddi şekilde değerlendiriliyor. Doğu Akdeniz enerjisinin paylaşımında ortak çözümü önceleyen diplomasinin tüketilmesi üzerine Türkiye’nin başta Libya ile münhasır ekonomik bölge anlaşması olmak üzere son dönemde attığı adımlar, masadaki tüm kartların yeniden karılmasına sebep olacak.
Türkiye- Libya Deniz Yetki Alanları Sınırlandırma Antlaşması’nın TBMM’de onaylanarak Birleşmiş Milletlere bildirilmesiyle birlikte Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki MEB sınırları resmen belirlenerek beyan edildi ve bölgede denklem sil baştan kuruldu. Ankara’nın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin haklarını da Doğu Akdeniz stratejisinin ve deniz jeopolitiğinin ve Mavi Vatan’ın vazgeçilemez bir parçası olarak sahiplenmesi, enerji üzerinden yaşanacak gelişmelerde tüm yolları KKTC’nin tanınmasına çıkaracak beklentilerini oldukça güçlendirdi.
Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ı endişelendiren bu ihtimal, anlaşmanın imzalanması sonrası ilk olarak Libya televizyonu El-Ahar’da dile getirildi. Cemal Saluf isimli bir uluslararası ilişkiler uzmanı, Türkiye-Libya anlaşmasının aynı zamanda Kuzey Kıbrıs’ın dolaylı olarak tanınmasına yol açabileceğini söyledi. Bu doğrultuda Atina’nın Libya iç savaşına daha çok müdahil olmak isteyebileceği yorumu yapıldı. KKTC’nin tanınması endişesi, Akdeniz Kalkanı Tatbikatı sırasında da dile getirilmişti. Pakistan ile Ürdün’ün de tatbikata katılarak TSK’nın yanında boy göstermesi ve Türk ordusunun KKTC’de deniz üssü kurma adımları Kıbrıs Türklerini yeniden bölge denkleminin vazgeçilmez oyuncusu yaptı. Bu gelişmelere Libya hamlesi de eklenince Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın korsan planları Doğu Akdeniz’de oldukça zora girdi.
Ankara Doğu Akdeniz’de ağırlığını artırırken Atina ve Lefkoşa, destek istemek üzere yine ABD ve AB’ye koştu. Ancak Yunanlılar, Türkiye’ye karşı bir adım atmaları halinde ABD ve Avrupa’nın kendilerini yalnız bırakacağını düşünüyor. Avrupa’nın desteğini çekebilmek için Atina’nın dillendirdiği konulardan biri Malta’nın konumu. Yunanlılar, Türkiye-Libya anlaşmasından İtalya ve Malta’nın çıkarlarının zarar görebileceğini öne sürüyor. Buna göre eğer Libya, Türkiye ile benzer bir anlaşmayı İtalya ile de yaparsa Malta adası Libya’nın MEB bölgesinde kalıyor. Oysa Libya ile Malta arasındaki bu sorun çok eskiye dayanıyor.
İki ülke, aralarındaki deniz yetki alanları sorununu uluslararası mahkemelere gitmek suretiyle çözmüşlerdi. 1985 yılında görülen dava sonucunda mahkeme, adaların deniz yetki alanları konusundaki haklarını sadece ‘kıta sahanlığı mesafesiyle’ kısıtlamıştı. Bu da Yunanistan’ın adalar üzerinden hakimiyet tezlerini çürüten bir uluslararası yargı kararı olarak Türkiye’nin elini güçlendiriyor.
Yunanlılar, Doğu Akdeniz kavgasında İtalya’nın desteğini hayati önemde görse de Türkiye-İtalya ilişkileri yıllardır çok iyi bir seviyede bulunuyor. Enerji kaynaklarının keşfedilmesiyle beraber Doğu Akdeniz, sadece Akdeniz ticaret yollarının kontrolü açısından değil, aynı zamanda enerji üzerine mücadelenin de kritik bir alanı haline geldi. Enerji faktörü Doğu Akdeniz’in jeopolitik önemini değiştirmiş ve sadece kıyıdaşların değil, aynı zamanda uluslararası aktörlerin ve şirketlerin de bölgeye ilgi duymaya başlamasına neden olmuştur. Bölge üzerinde etki alanı kurmak isteyen aktörlerin sayısı arttıkça, konu Doğu Akdeniz özelinde daha da karmaşık bir hal alıyor. Bu nedenle Doğu Akdeniz ve enerji bağlantısı Kıbrıs, enerji güvenliği ve uluslararası hukuk çerçevesinde etki doğuran ve değerlendirilen bir konu halini aldı.
Aynı günlerde, Türkiye’nin Libya ile imzaladığı deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat, Doğu Akdeniz jeopolitiğini köklü bir şekilde değiştirebilecek bir hamle olarak gündemin en ön sıralarında kendisine yer buldu. Hem BM hem de Türkiye tarafından tanınan Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türkiye arasında imzalanan yetki alanı belirleme mutabakatı öncesinde bölgenin durumunun özetlenmesi, bu mutabakatın bölgedeki tüm dengeleri değiştirecek bir niteliğe sahip olduğunun anlaşılması için önemlidir. Uluslararası hukuk açısından konuya bakıldığında, konu hem deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasıyla ilgilidir hem de aslında bu sınırlandırma konusundaki farklılıklardan doğan “çakışan parseller” konusudur. Bu nedenle, deniz yetki alanları sınırlandırılması konusunda tarafların argümanları önemlidir. Doğu Akdeniz’de en uzun kıyıya sahip ülke olarak Türkiye temelde Uluslararası Deniz Hukuku’nun “kapalı ve yarı kapalı denizlere kıyısı olan devletler haklarını kullanırlar ama yükümlülüklerini yerine getirirken birbirleriyle iş birliği yapmak zorundadırlar” ilkesine göre hareket etmektedir.