Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısının ardından NATO’ya girme kararı alan ve bu katılım için Türkiye’nin onayına ihtiyaç duyan Finlandiya ve İsveç, Türkiye ile imzaladığı ‘üçlü mutabakat’ ışığında ilk üçlü toplantıyı 26 Ağustos’ta Helsinki’de yapacak. NATO’ya katılım süreçleri başlayan İsveç ve Finlandiya, Türkiye ile ortak mutabakat görüşmelerinin ilk toplantısının 26 Ağustos’ta Finlandiya’da yapılacağını bildirdi.
Finlandiya Dışişleri Bakanı Pekka Haavisto, İsveç devlet televizyonu SVT’ye yaptığı açıklamada, İsveç ve Finlandiya’nın Türkiye ile ortak mutabakat görüşmelerinin ilk toplantısının Finlandiya’da yapılacağını belirtti. Bakan Haavisto’nun danışmanı Tomi Nyström ise ülkelerin ilk toplantının en kısa zamanda yapılmasını istediğini belirterek, “Toplantı, ağustos ayında Finlandiya’da yapılacak” ifadelerini kullandı. İsveç Dışişleri Bakanlığı da 26 Ağustos’ta bu mekanizmanın ilk toplantısının gerçekleştirileceğini kaydetti.
Madrid Zirvesi ve Üçlü Muhtıra
NATO’ya üyelik başvurusunda bulunan İsveç ve Finlandiya ile Türkiye arasında, 28 Haziran’da İspanya’nın başkenti Madrid’de düzenlenen NATO Zirvesi’nde Türkiye’nin endişelerini gidermeye yönelik üçlü muhtıra imzalanmıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın huzurunda imzalanan Üçlü Muhtıra’da müstakbel NATO müttefikleri olarak Finlandiya ve İsveç;
Terörizmin tüm biçim ve tezahürleriyle mücadelede Türkiye ile tam dayanışma ve iş birliği sergileyeceklerini,
PKK terör örgütü başta olmak üzere millî güvenliğine yönelik tüm tehditlere karşı Türkiye’ye tam destek vereceklerini,
Terör örgütleri PYD/YPG ve FETÖ’ye destek sağlamayacaklarını taahhüt etmişlerdi.
Muhtırada üç ülke, terörizmle, örgütlü suçlar ve diğer ortak sınamalarla mücadelede mutabakat temelinde iş birliğini geliştirmek için kolluk kuvvetlerini ve istihbarat kuruluşlarını da içeren her düzeyde hükümetler arası yapılandırılmış ortak bir diyalog ve iş birliği mekanizması tesis edeceklerini belirtmişti. Bu çerçevede üç ülke, muhtırada kayıtlı adımların takibi ve hayata geçirilmesi için dışişleri, içişleri ve adalet bakanlıkları, istihbarat servisleri ve güvenlik kurumlarından uzmanların katılımıyla bir Daimi Ortak Mekanizma tesis etmeyi kararlaştırmıştı. Ayrıca, Finlandiya ve İsveç Türkiye’ye yönelik millî silah ambargosu bulunmadığını teyit etmiş, bu konuda Türkiye ile dayanışma ve iş birliği içinde hareket edeceklerini duyurmuştu.
Daimi Ortak Mekanizma Türk Heyeti
Daimi Ortak Mekanizma’nın Türk heyetine Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Büyükelçi İbrahim Kalın ve Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Sedat Önal’ın başkanlık etmesi öngörülüyor. Heyette ayrıca Adalet, Dışişleri, İçişleri, Millî Savunma bakanlıkları ve Millî İstihbarat Teşkilatı’ndan (MİT) temsilcilerin yer alması planlanıyor.
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun Açıklamaları
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, 13. Büyükelçiler Konferansı’nda yaptığı değerlendirmede İsveç ve Finlandiya’nın süreçteki tutumuna dikkat çekti:
“Henüz bu belgeler ve açıklamalarda taahhüt ettiklerini yerine getirmediklerini görüyoruz ama biz somut adımlar görmek istediğimizi söylüyoruz. Onlar da ağustos ayını teklif ettiler, 26 Ağustos’ta bu mekanizma inşallah ilk toplantısını gerçekleştirir.”
Suriye’ye Harekât Mesajı:
Suriye’ye yönelik olası harekâtla ilgili konuşan Bakan Çavuşoğlu, “Harekât ile ilgili başka ülkelerle takvim oluşturmayız. Suriye ile şu anda direkt bir temas söz konusu değil. İstihbaratlar arası görüşmeler yeniden başladı” dedi. Bağlantısızlar Toplantısı’nda Suriye Dışişleri Bakanı ile ayaküstü kısa bir sohbet gerçekleştirdiğini belirten Çavuşoğlu, Suriye’nin toprak bütünlüğünün ve bölünmesinin engellenmesi için güçlü bir yönetime ihtiyaç duyulduğunu, rejimin muhalefetle bir şekilde anlaşması gerektiğini vurguladı.
Yunanistan Açıklaması:
Yunanistan’la ilişkiler hakkında ise “Yunanistan’ın Türkiye aleyhine başlattığı lobi, kampanya çalışmalarından başka ayaküstü selamlaşmalarımız oldu. Savunma Bakanımızın Yunanistan Savunma Bakanı ile NATO toplantısında selamlaşması oldu. Madrid’de Dendias’ı ayaküstü geçerken gördük, bir merhabalaşma oldu. Onun dışında herhangi bir görüşme olmadı” ifadelerini kullandı.