2026 Nobel Ekonomi Ödülü’ne, ABD’li ekonomistler Robert Hall and Michael Woodford layık görüldü.
Nobel Komitesi, 2026 Nobel Barış Ödülü’nü barışın ve uluslararası hukukun geliştirilmesine yönelik çabaları nedeniyle Birleşmiş Milletler’in (BM) eski İnsan Hakları Yüksek Komiseri ve Uluslararası Adalet Divanı yargıcı Navi Pillay’a verdi çalışmalarıyla ABD’li ekonomistler Robert Hall and Michael Woodford kazandı.
Resmi adı “Alfred Nobel’in Anısına İktisadi Bilimlerde Sveriges Riksbank Ödülü” olan bu prestijli ödül, bu yıl sahiplerini bulan son Nobel ödülü oldu.
1,2 MİLYON DOLARLIK ÖDÜLÜ PAYLAŞACAKLAR
Hall ve Woodford, 12 milyon İsveç Kronu (yaklaşık 1,2 milyon dolar) tutarındaki para ödülünü paylaşacak.
Ödülü paylaşan iki iktisatçı, ekonomideki yıkıcı dalgalanmaların şiddetini azaltabilecek, zamanında maliye ve para politikası adımlarının atılmasına olanak tanıyan ve etkin istikrar politikaları uygulama kabiliyetini geliştiren yeni makroekonomik modeller ortaya koydu.
“EKONOMİK ŞOKLARLA MÜCADELE ETMEK İÇİN ARTIK ÇOK DAHA DONANIMLIYIZ”
Nobel Ekonomi Ödülü Komitesi Başkanı John Hassler yaptığı açıklamada, “Ödülü kazananların çalışmaları, bugün dünya genelinde merkez bankaları ve hükümetler tarafından kullanılan modellere sağlam bir teorik zemin kazandırdı” dedi.
Hassler, “Bu çalışmalar sayesinde enerji krizleri ya da hane tüketimindeki ani dalgalanmalar gibi ekonomik şoklarla mücadele etmek için artık çok daha donanımlıyız” diye ekledi.
TIP, FİZİK, KİMYA, EDEBİYAT VE BARIŞ NOBELLERİ GEÇEN HAFTA AÇIKLANMIŞTI
Geçen yılın kazananları Joel Mokyr, Philippe Aghion ve Peter Howitt ise “yaratıcı yıkım” ile yeni teknoloji ve üretim yöntemlerinin büyümeyi ve yaşam standartlarını nasıl artırabileceğine ilişkin çalışmalarıyla ödülü almıştı.
Tıp , fizik , kimya , edebiyat ve barış alanlarındaki Nobel ödülleri geçen hafta duyurulmuştu.
NOBEL ÖDÜLLERİ 5 DALDA VERİLİYOR
İsveçli Alfred Nobel’in vasiyeti üzerine ölümünden sonra, 29 Haziran 1900’de kurulan Nobel Vakfının insanlığa hizmette bulunanlara verdiği ödüller, dünyada en saygın ödüller olarak kabul ediliyor.
Nobel Ödülleri, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere 5 dalda en başarılı kabul edilen kişiler veya kuruluşlara veriliyor.
ADAY LİSTELERİ 50 YIL BOYUNCA GİZLİ TUTULUYOR
Bunlara ek olarak Nobel Ekonomi Ödülü, 1968’de İsveç Merkez Bankasının Alfred Nobel’in anısına ekonomi dalında da ödül verilmesini kararlaştırmasıyla ilk kez 1969’da verildi.
Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor.
Ödüller 1901’den bu yana veriliyor. Ödüllerin verilmediği durumların çoğu Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında gerçekleşti. Ödül törenleri, Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021’de de yapılamamıştı.
Nobel adaylarının listesi kamuoyu ile paylaşılmıyor ve adayların isimleri 50 yıl boyunca gizli tutuluyor.
Pillay, “Son yaptığım iş, Gazze’de yaşananları soykırım olarak nitelendirdiğimiz raporu sunmaktı. Bu rapora verilen başlıca tepkilerden biri, cesaretim nedeniyle bana övgüler yağdırılması oldu” dedi. Ardından sözlerini şöyle sürdürdü: “Gerçeği söylemek için neden cesarete ihtiyaç duyulsun ki? Hukuku yorumlarsınız, bütün olguları incelersiniz.”
Güney Afrika Yüksek Mahkemesi, Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde yargıç olarak görev yapan Pillay, daha sonra Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği görevini üstlendi.
Pillay, yakın zamana kadar Birleşmiş Milletler İşgal Altındaki Filistin Toprakları Hakkında Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu’na başkanlık etti. Halen Uluslararası Adalet Divanı’nda Myanmar’a yönelik soykırım davasında ad hoc (davaya özel olarak atanmış) yargıç olarak görev yapıyor.
Pillay, Nobel Barış Ödülü’nü kazandığını öğrendiğinde Almanya’daki Nürnberg Mahkemesi’ndeydi. Meslektaşlarının kendisini alkışlaması üzerine, “Biraz daha alkışlarsanız belki bu ödülü Trump’la paylaşırım” diye espri yaptı. Pillay bu sözleriyle, bu yılın başlarında kendi Nobel ödülünü ABD Başkanı Donald Trump’a takdim eden bir önceki yılın ödül sahibi María Corina Machado’ya gönderme yaptı.
“Bana sürekli ‘Ne zaman duracaksın? Ne zaman bırakacaksın?’ diye soruyorlar. Daha geçen ay 85 yaşıma girdim” diyen Pillay, konuşmasını “Umarım bu bir şaka değildir” sözleriyle tamamladı.
Pillay, 1967 yılında Güney Afrika’nın Natal eyaletinde avukatlık bürosu açan ilk kadın oldu. Böylece hem ceza hem de hukuk davalarında görev alacağı, onlarca yıla yayılan hukuk kariyerine adım attı.
Apartheid (ırk ayrımcılığı) karşıtı mücadelede aktif rol üstlenen Pillay, Nelson Mandela ve Afrika Ulusal Kongresi’ndeki (ANC ) müttefiklerinin savunmasını da üstlenmişti.