Dünya Politika

PUTİN’DEN TRUMP’A “KİŞİSEL HEDİYE”ABD BAŞKANI ÇOK ETKİLENDİ

  • Nisan 7, 2025
  • 0

Rusya ve ABD ilişkileri Donald Trump’ın yeniden başkanlık koltuğuna oturmasıyla beraber iyileşmeye başladı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Trump’a bir hediye verdiği açıklandı. Rusya ve ABD ilişkileri Donald

PUTİN’DEN TRUMP’A “KİŞİSEL HEDİYE”ABD BAŞKANI ÇOK ETKİLENDİ

Rusya ve ABD ilişkileri Donald Trump’ın yeniden başkanlık koltuğuna oturmasıyla beraber iyileşmeye başladı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Trump’a bir hediye verdiği açıklandı.

Rusya ve ABD ilişkileri Donald Trump’ın yeniden başkanlık koltuğuna oturmasıyla beraber iyileşmeye başladı. Son olarak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Trump’a bir hediye verdiği açıklandı.

ABD’de Donald Trump’ın yeniden başkanlık koltuğuna oturması Moskova ile Washinton arasında yeni bir sayfa açtı. Ukrayna Savaşı’nın sonlanması için seneler sonra ABD ve Rus heyetleri bir araya gelirken Trump ile Putin de görüşmeler gerçekleştirdi. Kremlin ise son olarak Putin’in Trump’a bir hediye gönderdiğini açıkladı. Kremlin Peskov, bunu “kişisel bir hediye” olarak nitelendirdi.

TRUMP İÇİN DUA ETTİ

Witkoff, Carlson’a, Putin’in hediyesini “zarif” olarak nitelendirdi ve Putin’in geçen yıl ABD başkanlığı için aday olan Trump’ın Pensilvanya’daki bir mitingde vurulduğunu duyduğunda kendisine Trump için dua ettiğini söylediğini hatırlattı. Putin’in yorumlarını aktaran Witkoff, “Arkadaşı için dua ediyordu” dedi.

ABD-RUS HEYETLERİNİN GÖRÜŞMELERİ SÜRÜYOR

Öte yandan Putin ile Rus yetkililerle Ukrayna’daki savaşı sona erdirmeye yönelik görüşmelerin ardından bir araya geldi. Ukrayna Savaşı’nın sonlanması için ABD ve Rus heyetlerinin görüşmesi ise Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da devam etti.

Dünyanın gözü Trump -Putin görüşmesindeyken Çin, AB’yi fena tersledi

ABD Başkanı Donald Trump’ın 18 Mart’ta Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin’le aylardır konuşulan telefon görüşmesini yapacağını açıklaması, Kremlin’in de bunu doğrulaması küresel gerilimi doruğa çıkardı. Bunun birkaç gün öncesinde Trump’ın eğer Putin Ukrayna ateşkesi için koşullarını kabul etmezse mali yaptırımları artıracağını söylemesi bunun kanıtı.

İsviçre bankası USB’nin “uzun süreli küresel ticari savaş” olasolasılığının arttığı uyarısı yapması siyasi gerilimin ekonomik boyutunu da ortaya seriyor. Trump-Putin görüşmesinde temel konu Ukrayna olacak gibi görünüyor ama Ukrayna konusu Rusya’nın hem ABD hem Avrupa ile ilişkilerinin alacağı şekli belirleyecek.

Ve elbette Çin’in…

Trump, Putin’le görüşmesine saatler kala, Çin Cumhurbaşkanı Şi Cinping’in yakında ABD’ye geleceğini söyledi. ABD şu anda Kanada ve AB ile didişiyor ama asıl “ticari savaşın” ABD-Çin arasında kopacağı beklentisi var.

Çin AB’yi Fena Tersledi

Trump, Rusya’yla bir yandan Çin’i yanına çekerek uğraşmak istiyor. Trump’ın AB’yi başta Ukrayna konusunda Rusya’yla karşı karşıya bırakması ardından AB ise -geleneksel ince Avrupa taktiklerini bir yana bırakarak- Rusya’ya karşı Çin’i yanına çekmeye çalışıyor. Örneğin, tam Trump-Putin görüşmesi öncesinde AB-Çin ilişkilerinin 50’inci yıldönümünü vesile ederek Şi’yi Brüksel’e davet ettiler.

Financial Times’ın haberine göre, Şi bu daveti geri çevirdi. Düne kadar Ukrayna’nın işgali nedeniyle Pekin’i Rusya’yla işbirliği içinde olmakla suçlayan Brüksel’in şimdi Moskova’yla arasını açma amacıyla bu daveti icat ettiğinin farkında Çin yönetimi.

Ukrayna savaşı ardından peşi sıra ilan edilen ambargolar Rusya ve Çin’in birbirine daha da yaklaştırdı.

Avrupalı siyasetçilerin son aylarda Türkiye’nin jeopolitik önemini, ordusunun gücünü filan hatırlamaları da boşuna değil; karşılığında hiçbir şey vermeden Türkiye’nin sırtını sıvazlayıp yük paylaştırmak peşindeler.

Ama Trump-Putin görüşmesi öncesinde her iki liderin de birbirine küçük jestler yaptığı gözleniyor.

Örneğin, Putin, 683 Capital Partners adlı ABD’li fona, Batılılara ait Rus menkul kıymetlerini satın alma izni verdi; Ukrayna savaşının başlangıcından bu yana ilk kez oluyor.

Trump ise bir taşla iki kuş vurdu. Amerika’nın Sesi radyosunun artık ömrünü doldurduğu gerekçesiyle kapatacağını söylemişti. Buna Soğuk Savaşın başlarında CIA tarafından kurulan ve Rusya’yı rahatsız eden iki propaganda radyosunu da ekledi; “Radio Free Europe- Hür Avrupa Radyosu” Doğu Avrupa ve Rusya, “Radio Liberty- Özgürlük radyosu” de Orta Asya coğrafyasına sesleniyordu.

Kuşkusuz önemli bir görüşme olacak ve sonuçlarına göre pek çok ülke gibi Türkiye’yi de etkileyecek.

‘Trump Putin gibi düşünüyor’: Liberal dünya düzeninin sonu mu?

Ancak ABD Başkanı Donald Trump şimdi bu yaklaşımı tersine çevirdi: Moskova ile ilişkileri yeniden kuruyor, Rusya’yı saldırgan olarak nitelendirmeyi reddediyor ve Ukrayna’yı savaşın mağduru olarak ilan etmiyor.

Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy arasında yapılan ve hararetli tartışmalara sahne olan toplantıda bu tutum açıkça ortaya çıktı.

Bazılarına göre bu, 1990’lardan beri var olan “liberal dünya düzeninin” sonuna yaklaşıldığı anlamına geliyor.

Ancak durum gerçekten böyle mi.

Ayrıca, liberal dünya düzeni serbest ticaret gibi değerleri temsil ediyor ve Dünya Ticaret Örgütü (WTO), Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası gibi kuruluşlar tarafından da destekleniyor.

Bu düzenin ideolojik varsayımı, Batı tarzı liberal demokrasinin en iyi yönetim modeli olduğu inancına dayanıyor.

Uluslararası hukukun ihlali, BM Genel Kurulu kararları veya Uluslararası Adalet Divanı hükümleriyle resmi olarak belirlenebiliyor. BM Güvenlik Konseyi ekonomik yaptırımlar uygulayabilir ya da bazı aşırı durumlarda askeri müdahaleyi onaylayabiliyor.

Ancak pratikte, yaptırımlar ve askeri müdahaleler genellikle BM onayı olmadan gerçekleştiriliyor. Bu da Rusya’nın uzun süredir eleştirdiği bir konu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2007’de Münih Güvenlik Konferansı’nda yaptığı konuşmada, “Güç kullanımının yalnızca BM tarafından onaylanması halinde meşru sayılabileceğini” söylemiş ve NATO veya AB’nin BM’nin yerine geçmemesi gerektiğini vurgulamıştı.

2023’te Polonya’nın başkenti Varşova’da konuşan dönemin ABD Başkanı Joe Biden ise Ukrayna’daki savaşı, “kurallara dayalı düzen ile kaba güce dayalı bir düzen arasındaki büyük bir özgürlük savaşı” olarak tanımlamıştı.

Ancak Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik işgali, yalnızca uluslararası hukuku ihlal etmekle kalmadı, aynı zamanda küresel işleyiş biçimine meydan okudu.

Batı’nın bakış açısına göre, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığı, Soğuk Savaş’tan bu yana kurallara dayalı düzenin en açık ihlalini temsil ediyor.

Princeton Üniversitesi’nden siyaset ve uluslararası ilişkiler profesörü G. John Ikenberry, İngiliz Financial Times gazetesine yaptığı değerlendirmede bu savaşın üç temel ilkeyi ihlal ettiğini belirtiyor:

“Güç kullanarak toprak sınırlarını değiştiremezsiniz.

“Sivillere karşı şiddeti savaş aracı olarak kullanamazsınız.

“Nükleer silah kullanma tehdidinde bulunamazsınız.”

Putin’in ilk iki ilkeyi ihlal ettiğini ve üçüncü ilkeyi tehdit olarak öne sürdüğünü vurgulayan Ikenberry, “Bu, kurallara dayalı düzen için gerçek bir krizdir” diyor.

Buna karşılık Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Batı’nın yaklaşımının uluslararası hukuku ve BM kurumlarını hiçe saydığını savundu.

Moskova sık sık NATO’nun 1999’da Yugoslavya’yı bombalamasını, ABD öncülüğünde 2003’te Irak’ın işgalini ve 2008’de Kosova’nın bağımsızlığının tanınmasını, Batı’nın BM Güvenlik Konseyi’nin onayı olmadan gerçekleştirdiği eylemlere örnek olarak gösteriyor.

Washington’un İsrail-Filistin çatışmasındaki tutumu, liberal dünya düzeninin en büyük sınavlarından biri oldu. Pek çok ülke, Biden yönetimini İsrail’e verdiği askeri destek nedeniyle sert şekilde eleştirdi ve ABD’yi Filistinlilerin ölümüne kayıtsız kalmakla suçladı.

Ikenberry, liberal dünya düzeninin ABD’ye, ABD dolarına ve ABD ekonomisine bağlı olduğunu ve esas olarak NATO ve ittifaklardan oluştuğunu belirtiyor. Yani, BM Güvenlik Konseyi’nden çok ABD’nin “liberal hegemonyası” ile bağlantılı bir yapı olduğunu söylüyor.

Düzeni Koruyan Amerika’nın Bozucu Güce Dönüşmesi

Rusya’ya göre bunlar BM Şartı’nda yer alan ilkelerin ihlali konumunda.

Geleneksel olarak, mevcut uluslararası düzeni değiştirmek isteyen ülkeler “revizyonist güçler” olarak tanımlanıyor.

ABD’li politikacılar ve analistler uzun yıllardır Çin ve Rusya’yı bu kategoride değerlendiriyor.

Princeton Üniversitesi’nden Ikenberry’ye göre, ancak son dönemde ABD’nin kendisi “dünyanın en büyük revizyonist gücü” haline geldi. Ikenberry, Trump yönetiminin ticaret ve ittifaklardan demokratik dayanışma ve insan hakları korumalarına kadar “liberal dünya düzeninin neredeyse her yönünü” ortadan kaldırmak için çalıştığını söylüyor.

Trump geçen günlerde yaptığı açıklamada “Yönetimim, geçmiş yönetimin ve açıkçası geçmişin dış politika başarısızlıklarından kesin bir kopuş yaşıyor” dedi.

Ekibinin getirdiği diğer radikal değişikliklerin aksine, dış politikanın doğrudan Başkan’ın yetki alanına girmesi, bu değişimin Kongre ve yargı tarafından engellenmesi özellikle zor olacaktır.

Trump yönetimi Rusya ile yakınlaşmaya yönelik hamlesini tam da ABD’nin çıkarları açısından çerçeveleyerek meşrulaştırdı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance sosyal medyada yaptığı açıklamada, “Bu savaşın devam etmesi Rusya için kötü, Ukrayna için kötü, Avrupa için kötü. Ama en önemlisi, ABD için kötü” ifadelerini kullandı.

Ancak Trump’ın diplomatik devrimi, ABD kamuoyunda pek popüler değil.

Yapılan bir ankete göre, Amerikalılar Trump’ın en çok göç politikalarını desteklerken, Rusya-Ukrayna savaşı ve İsrail-Filistin çatışmasındaki tutumunu en az destekledikleri politika olarak görüyor.

Amerikalıların üçte ikisinden fazlası Ukrayna’yı müttefik olarak görüyor ve neredeyse yarısı Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy hakkında olumlu görüş bildiriyor.