Dijital Dünyada Zarafete Yer Yok Mu?
Başımızı döndüren süratte gelişen teknolojiler, hayatımızın her anına giren cep telefonları ve bilgisayarlar, iletişimin yeni araçları sosyal medya uygulamaları insan ve toplum davranışlarını belki tarih sahnesinin şahit olmadığı kadar hızlı değiştirirken, zarafet ve nezaket gibi değerlerin önemini; popüler tabirle söylersek güncellememiz gerektiğini fark edemedik. Oysa, bizler eğer bir evin camında sarı çiçek varsa benim evimde hasta var, ey satıcılar veya sokaktan geçenler sakın yüksek sesle bağırıp rahatsız etmeyesiniz diyecek kadar güzel adetleri olan bir toplumun torunlarıydık. Ne güzel söylemişti Mevlana: “Sükut, incelik, edep, zarafet insanı her gittiği yerde sultan yapar.”
Zarafet, genel algının aksine sadece biçimsel görgü kurallarından ibaret değildir. Aksine insanın başta kendisinden başlayarak diğer insanlara ve tüm canlılara verdiği değerin bir yansımasıdır. Çatal bıçağın nasıl kullanılacağı, nerede ne giyileceğinin ötesinde çok daha derin bir anlama sahiptir.
Tanımadığınız biri kapıdan geçtikten sonra, kapının size çarpmaması için kapıyı tutsa, asansörde karşılaştığınız komşunuz sıcak ve samimi bir gülümsemeyle günaydın dese, bir kafede buluştuğunuz arkadaşınız sürekli telefonunda sosyal medya uygulamaları ile meşgul olmak yerine tüm dikkatiyle sizi dinlese veya arkadaşınız, telefonun numaranızı öğrenmek isteyen bir kişiye sizin izninizi alarak bu bilgiyi verse nasıl hissedersiniz? Çoğumuzun cevabı kendisine değer verildiği ve iyi hissettirdiği yönünde olacaktır. İşte bu, kendisi küçük ancak üzerimizdeki etkisi büyük zarafetin gücüdür.
Modern Zamanların Zarafet ve Görgü Kurallarından Bazıları:
• “Lütfen” ve “Teşekkür ederim” Bu iki sihirli kelimeye hayatınızda daha çok yer vererek, zarafet yolculuğunuzda nice kapıları açabilirsiniz. Özellikle de size en yakın olanlara daha sık söyleyerek.
• Selam vermenin ve almanın, iyi günler, iyi akşamlar gibi kelimelerin gücünü kullanın. Birisi size selam verdiğinde selamı en güzel şekilde almaya özen gösterin. Selam verildiğinde o an önemli bir işle meşgul olsanız bile karşılık vermeyi ihmal etmeyin.
• Yeni tanıştığımız bir kişiye kesinlikle “sen” diye hitap etmeyin. Aile üyeleri, yakın arkadaş ve yakın akraba olmadıkça kişilere “sen” diye hitap etmek görgü ve nezaket açısından uygun değildir. İsmini bilmediğiniz birisine seslenmek zorunda kaldığınız zaman da kibarca “bakabilir misiniz, beyefendi, hanımefendi” gibi ifadelerle seslenmeniz şüphesiz saygıya en uygunu olacaktır.
• Kişilere isimleriyle hitap etmek, bilmiyorsak öğrenmek. Hatırlamakta zorluk çekiyorsak, tekrar sormaktan çekinmemek.
• Dakik olmak ve randevu, toplantı, ders gibi önceden başlangıç ve bitiş saati belirlenmiş aktivitelerde zamanlamaya özen göstermek.
• Bir toplantıda, arkadaş ve aile buluşmasında, yemek esnasında cep telefonunuzu kenara bırakmak. Mümkün olduğunca sizinle konuşan kişiyle göz teması kurmak. Birisiyle konuşurken, yüzüne bakarak, göz teması kurarak konuşmak çok önemlidir. Konuşmaların saygı sınırları içinde olması da çok önemlidir. Güzel ve anlamlı konuşmanın yolu zarafetten geçer. Küfürlü konuşmalar ve argo kullanımlar kesinlikle kabul edilemez. Tıpkı konuşurken olduğu gibi dinlerken de mutlaka muhatap ile direkt bağlantı kurmak gereklidir. Karşınızda size yönelik olarak birisi konuşurken gözlerinizi etrafta gezdirmek, ilgili kişiye değil de etrafa bakmak, ilgilenmemek veya ilgisiz görünmeye çalışmak büyük görgüsüzlük ve kabalıktır. Konuşan kişiyi, kendisine bakarak dinlemek, sözünü kesmemek, söyleyeceğiniz bir şey o an aklınıza gelse bile konuşmak için mutlaka sözünün bitmesini beklemek en zarif ve etkin iletişim yoludur. Dinlerken, karşı tarafı anladığınızı hissettirmeniz çok önemlidir. Aksi halde konuşmacı kendisini yalnız hissedebilir. Anladığınızı, eğer aynı şekilde düşünüyorsanız karşı tarafın fikirlerini paylaştığınızı bakışınızla, mimiklerinizle belli edebilirsiniz. Tüm bu belirtilenler çevrimiçi toplantı ve buluşmalarda da geçerlidir .
• Her ortama uygun giyinmek saygın bir kişisel imajın ve zarafetin, buna çevrimiçi toplantılar ve evden çalışma esnasında katıldığınız aktiviteler de dahil, olmazsa olmazıdır. Yine kişisel bakım ve hijyen kuralları, kişinin kendisine ve çevresindekilere saygı kapsamında olduğu için asla modası geçmeyecek kurallardır. Toplum içerisinde tırnaklarınızı kesmek, saçınızı taramak, dişlerinizi temizlemek gibi kişisel bakım rutinlerinden uzak durmak ve kameranın kapalı olduğu durumlarda dahi bu konuda risk almaktan kaçınmak gerekir.
• Fotoğraf albümlerinizdeki kişileri kendilerine sormadan sosyal medya hesabınızda yayınlamak ya da etiketlemekten kaçınmak.
• İş hayatında, eğer telefon görüşmesiyle çözülebilecek bir konu varsa, çevrimiçi aramada ısrar etmemek. Özellikle sabah erken saatlerde ve gecenin ilerleyen saatlerinde yapılması gereken iş görüşmelerinde kamera kapalı görüşme usulünü tercih etmek.
• Online toplantılarda konuşmacı veya aktif katılımcı olmadıkça mikrofonu sessize almak. Bir katılımcının mikrofonu açık kaldıysa, uyarının toplantıyı yöneten kişi tarafından yapılmasını beklemek.
• Gelen her e-postayı, video veya paylaşımı oluşturduğunuz bir arkadaş listesine, grubuna hiçbir filtre kullanmadan iletmekten, bu davranışı da sosyalleşme zannetmekten kaçınmak.
• Arkadaşlarınıza sosyal medya sayfanızı, blokunuzu, grubunuzu, internet sitenizi mutlaka beğenmeleri için açık veya üstü kapalı ısrar etmekten kaçınmak.
• Takma bir adın arkasına gizlenip sosyal paylaşım platformlarında kavgacı, tehdit edici, aşağılayıcı tavır ve tutumlardan uzak durmak.
• Toplumsal ortamlarda telefon görüşmelerini olabildiğince başkalarının rahatsız etmeden yapmak hatta acil olmayan görüşmeleri daha sonraya ertelemek. Sinema, konser, tiyatro gibi aktivitelerde telefonun sesini kapatmak.
• Birisi size sesli mesaj bırakmak için zaman ayırırsa, onu geri aramak için zaman ayırmak.
• Eleştiriyi doğru yerde ve zamanda yapmak. Öfke duymadan, kişiselleştirmeden ve samimiyetle yapılan eleştirinin yapıcı gücünden yararlanmak nezakete en uygun olandır.
• İğneleyici, şaka gibi görünen ama rahatsız edici e-posta, yorum ve mesajlara tepki vermeden önce bir süre bekleyip, ilk anın geriliminin dozajı düştükten sonra sağ duyulu cevap vermek.
• Huysuz bir satış elemanı, trafikte kötü bir sürücü gibi günlük hayatta karşılaştığınız olumsuz durumlarda hoşgörülü ve iyimser olarak görgü kurallarından taviz vermeyerek, nezaketten uzak döngüyü devam ettirmekten kaçınmak. Kişi az önce kötü bir sağlık haberi mi aldı? Bir yakını mı vefat etti? Gibi Bilhassa o anda karşınızdaki kişinin içinde bulunduğu durumla ilgili fikriniz olmadığında, sizin nazik tavrınız bir uyandırma zili ve hatta merhem etkisi yapabilir. Tabii kişinin görgü ve edep kurallarındaki eksikliği de söz konusu olabilir. Olumsuz insanlar çevrelerine sürekli negatif bir elektrik yayarlar. Mutlu olmak mı haklı olmak mı? Bu ince çizgide her zaman yerinde ve ölçülü bir şikayet mekanizmasını işletme hakkınız vardır.
Her ne kadar son dönemde maskeler arkasında kalsa da gülümsemek. Ciddiyet ve suratsızlık arasında büyük bir fark vardır. Sıcak ve içten gelen bir tebessümü maskeler bile gizleyemez çünkü insan önce gözleriyle güler.
Yaşam ve Stil Koçu
Av. Sinem Pelin Civelek