Gündem

TANAP PROJESİNDE DAYANIŞMANIN ADI “BARIŞ”

  • Ocak 28, 2020
  • 0

TANAP PROJESİNDE DAYANIŞMANIN ADI “BARIŞ” “Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı Projesi’nin (TANAP) Avrupa bağlantısı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Azeri mevkidaşı İlham Aliyev’in katılımıyla, Yunanistan sınırındaki İpsala

TANAP PROJESİNDE DAYANIŞMANIN ADI “BARIŞ”

TANAP PROJESİNDE DAYANIŞMANIN ADI “BARIŞ”

“Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı Projesi’nin (TANAP) Avrupa bağlantısı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Azeri mevkidaşı İlham Aliyev’in katılımıyla, Yunanistan sınırındaki İpsala ilçesinde 30 Kasım 2019 Cumartesşgünü düzenlenen törenle açıldı. Törende konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, TANAP projesinin Türkiye’de “20 il, 67 ilçe ve 600 köyden geçerek” Avrupa’nın kapısına ulaştığına dikkat çekti ve “TANAP ile ülkemizin enerji ihtiyacının yanı sıra Avrupa’nın enerji arz güvenliğini de garanti altına aldık” dedi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Biz bugün TANAP ile Avrupa ve Asya’yı tekrar birbirine bağlıyoruz” diye konuştu. TANAP, yapımı halen devam eden Trans Adriyatik Boru Hattı’na (TAP) bağlanacak. Avrupa’ya gaz sevkiyatının başlaması için TAP’ın da tamamlanması gerekiyor. 2020 yılında TAP’ın da tamamlanarak Avrupa’ya gaz ihracatına başlanması bekleniyor.

TANAP, Azerbaycan’ın Şahdeniz Doğal Gaz Sahası’nda üretilen doğal gazı Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşımak amacıyla inşa edilen 40 milyar dolarlık Güney Gaz Koridoru’nun en uzun halkasını oluşturuyor. Türkiye’yi doğudan batıya kat eden ve yılda 16 milyar metreküp doğal gaz taşıma kapasiteli TANAP projesi 6,5 milyar dolara mâl oldu. Resmi verilere göre, 2020 yılından itibaren Avrupa’ya 10 milyar metreküp doğal gaz ihraç edilecek, geriye kalan 6 milyar metreküp doğal gaz ise Türkiye pazarı için ayrılacak. Ek yatırımlarla TANAP’ın kapasitesi 31 milyar metreküpe çıkarılabilecek. Cumhurbaşkanı açılış töreninde yaptığı konuşmada, taşıma kapasitesinin ilerleyen dönemde önce 24, ardından 31 milyar metreküpe çıkarılmasının planlandığını açıkladı.

TANAP’ta, Azeri enerji şirketi SOCAR’ın yüzde 51, BOTAŞ’ın yüzde 30, BP’nin yüzde 12 ve SOCAR Türkiye Enerji AŞ’nin de yüzde 7 hissesi bulunuyor. TANAP projesinin internet sitesinde yer alan bilgilere göre bu doğal gaz boru hattı, 1850 kilometre uzunluğu ve 56 inç çapıyla Türkiye, Ortadoğu ve Avrupa’nın en uzun ve en büyük çaplı doğal gaz boru hattı. Sitedeki bilgilere göre TANAP’ta 17,6 kilometrelik ikiz boru hattının yer aldığı deniz geçişi bulunuyor. Ana hat borularının yüzde 80’i de Türkiye’de üretildi.

TANAP’ın resmi sitesinde verilen bilgilere göre projenin detayları:

  • Boru hattının geçtiği en yüksek nokta, 2 bin 760 metre ile Erzincan Kızıldağ.
  • Boru hattının geçtiği en derin nokta, 65 metre ile Çanakkale Boğazı.
  • Boru hattının geçtiği en dik yamaç, yüzde 30 eğimle Ilgaz Dağı,
  • 88 milyon 664 bin 510 adam/saat iş,
  • 13 milyon metreküp kazı hacmi,
  • Yönlendirilebilir Yatay Sondaj Metodu ile bin 103 metrelik Sakarya Nehir Geçişi,
  • 56” çapındaki boru ile bu yöntemle Avrupa’da yapılan en uzun nehir geçişi oldu.
  • Gürcistan sınırındaki Türkgözü köyünden ana şebekenin bulunduğu Eskişehir’e kadar 56” çapındaki bin 340 kilometrelik bölüm, ilk kaynağın başlamasından 858 gün sonra tamamlandı.
  • Tek bir günde 10 kilometre 56” boru hattı indirilerek rekor kırıldı.
  • Tek bir günde 145 adet 56” ana hat borusu kaynağı (yaklaşık 2 km/gün) ile rekor kırıldı.

Proje hattı üzerinde yüzden fazla kazı yapılabilecek yeni kalıntılara rastlandı. Bu kalıntıların bazıları üzerinde yapılan C-14 testleri Anadolu’nun bu güzergâh üzerindeki yerleşim tarihini milattan önce 4 binli yıllara götürüyor. Yani Anadolu’nun medeniyet tarihi içindeki yeri yeniden yazılıyor. Kalıntılar üzerine yapılan çalışmalardaki ilk bulgular, bölgede o dönemlerdeki yerleşik insanların Akdeniz tipi insan modeline uygun olduğunu gösteriyor.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Edirne’nin İpsala ilçesinde Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) MS4 Ölçüm İstasyonu’ndaki TANAP Avrupa Bağlantısı Açılış Töreni’nde konuşmasında; “Her aşaması sabırla, dirayetle, Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan’ın ortak gayretiyle 7,5 senelik uzun ve meşakkatli bir sürecin başarıyla taçlandırıldığını” ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Her şeyden önce TANAP, Azerbaycan, Gürcistan, Türkiye güzergâhından Avrupa’ya TAP’a (Trans Adriyatik Doğal Gaz Boru Hattı) bağlanıyor, devamıyla da Bulgaristan, Yunanistan, Makedonya, Arnavutluk, Sırbistan, Bosna Hersek güzergahındaki ülkeler de buradan istifade ediyor. Bütün bu adımları atarken, bunun bir bölgesel proje, bir barış projesi olduğunu da özellikle vurgulamam lazım” diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gürcistan üzerinden Anadolu’ya giriş yapılırken Gürcistan’ın gayretlerinin inkâr edilemeyeceğine işaret ederek, şunları söyledi:

“Bu, bir dayanışma ve bu dayanışmanın adı da barış. Bu proje her şeyden önce ülkelerimiz arasındaki köklü dostluğun sembolüdür. TANAP bu aşamaya Türkiye ve Azerbaycan’ın karşılıklı güvene dayalı ilişkileri sayesinde gelebilmiştir. Projenin başarısında ayrıca üretici, transit ve tüketici ülkeler ile projede pay sahibi olan şirketler arasındaki uyum da kilit rol oynamıştır.”

TANAP’la ilgili ilk adımın Haziran 2012’de hükümetler arası ve ev sahibi hükümet anlaşmalarının İstanbul’da imzalanmasıyla atıldığını hatırlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, şu bilgileri verdi:

“Şahdeniz iki nihai yatırım kararı anlaşmalarını ise 2013’ün Aralık ayında Bakü’de düzenlenen bir törenle neticelendirdik. Ardından 17 Mart 2015 tarihinde Kars’ta Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan Cumhurbaşkanları olarak TANAP’ın temel atma töreni gerçekleştirildi. Bu tarihten 3 yıl sonra ise 12 Haziran 2018’de dost ve kardeş ülkelerin de katılımıyla Eskişehir’de TANAP’ın açılış törenini yaptık. Haziran 2012’den bu yana geçen sürede TANAP projesinin hayata geçmesi için gerçekten büyük çaba sarf ettik. İçeride ve dışarıda özellikle atlattığımız onca badireye, bölgesel gerilime hatta sıcak çatışmalara varan istikrarsızlıklara rağmen TANAP’ı planlandığı şekilde ilerlettik.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in şahsi ilgisi, gerek Gürcistan makamlarının iş birlikleri gerekse projeye emek verenlerin gayretleriyle bugünkü aşamaya ulaşıldığını vurgulayarak, “Hep beraber verilen emeklerin boşa gitmediğini görüyoruz. ‘Enerjinin İpek Yolu’ olarak görülen bu muhteşem projenin belirlenen takvime, hedeflerimize ve taahhütlerimize uygun şekilde ülkelerimizle ilgili kısmını bugün itibarıyla tamamlamış oluyoruz. Bu projeyle sahip olduğumuz zenginlikleri kendi vatandaşlarımızın, onlarla birlikte tüm bölge halklarının, tüm insanlığın hizmetine sunma irademizi teyit ettik. Biz TANAP’la ülkemizin enerji ihtiyacını garanti altına almanın yanı sıra Avrupa’nın enerji arz güvenliğine de katkı yapmayı hedefledik” dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, TANAP’ın, Azerbaycan’dan Avrupa’ya uzanan 3 bin 500 kilometrelik enerji koridorunun en önemli parçası olduğunu belirterek, şöyle devam etti:

“Bugün itibarıyla Azerbaycan’dan doğal gaz ülkemiz üzerinden 20 il, 67 ilçe ve 600 köyden geçerek artık Avrupa’nın kapısına, yani buraya ulaştı. TANAP’la 16 milyar metreküplük Azerbaycan doğal gazının Türkiye ve Avrupa’nın istifadesine sunulması hayalden çıkıp gerçeğe dönüşmüştür. 16 milyar metreküplük bu gaz miktarının 6 milyarını biz, 10 milyarını ise Avrupa ülkeleri kullanacak. Nitekim 18 Kasım 2019 itibarıyla TANAP üzerinden Türkiye’ye taşınan gaz miktarı 3,23 milyar metreküpe ulaştı. İlerleyen yıllarda TANAP’ın taşıma kapasitesini önce 24 milyar metreküp, ardından 31 milyar metreküpe çıkarmayı planlıyoruz. Bundan sonra asıl sorumluluk sınırın öte tarafındaki komşularımıza düşüyor. Avrupa’ya gaz sevkinin başlaması için TAP’ın bir an önce tamamlanması gerekiyor. İnşallah TAP’ın da 2020 yılı içinde tamamlanmasını bekliyoruz.”

Özellikle içinde bulunulan bu coğrafyanın enerji kaynakları üzerine yaşanan yıkıcı rekabete bizzat sahne olduğunu vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Orta Doğu’nun on yıllardır istikrarsızlıkla boğuşmasının arka planında bu mücadele olduğunu, bir damla petrolü insan kanından, insan hayatından daha değerli gören zihniyetin dünyaya barış ve huzur getiremediğini anlattı.

Yaşanan onca acıya, ölüme, yıkıma rağmen ne yazık ki bu anlayışın belli güçler tarafından devam ettirildiğini dile getiren Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle devam etti:

“Özellikle Doğu Akdeniz’de bulunan hidrokarbon kaynaklarının paylaşımı konusunda birileri hakça paylaşım yerine gerilimi körüklemeye çalışıyor. Adaletli paylaşım imkanı varken tehdit diline ve şantaj politikalarına başvuruluyor. Oysa hiç bir ülke uluslararası hukuktan üstün değildir. Emrivakilerle netice alınamayacağı artık idrak edilmelidir. ‘Ben yaptım oldu’ mantığıyla kimse bir yere varamaz. Aba altından sopa göstererek hiçbir ülke bir başkasına haklarından sarfınazar ettiremez. Bilhassa Türkiye böyle bir zillete asla boyun eğemez. Ülkemiz ne kendi hukukunu ne de Kıbrıs Türkü’nün çıkarlarının çiğnenmesine izin verir. Doğu Akdeniz’de en uzun deniz sınırlarına sahip bir ülkeyi dışlamak, ona rağmen projeler gerçekleştirmeye çalışmak zaten mümkün değildir. Şu an son teknolojiye sahip 2 sondaj gemimiz Fatih ve Yavuz ile 2 sismik araştırma gemimiz bölgede çalışmalarını sürdürüyor. Biz bunların bağırmalarıyla, çağırmalarıyla oradan bu gemilerimizi çekmeyiz. Orada görevlerini yapıyorlar ve yapmaya da devam edecekler.”

‘Enerjinin İpek Yolu’ olarak adlandırılan Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) ile Azeri gazı Anadolu’dan geçerek Avrupa’ya ulaştı. Hem Türkiye’nin hem de Avrupa’nın enerji arz güvenliğinde kilit bir role sahip olan boru hattı İpsala’dan geçerek Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) ile Avrupa’yı ısıtacak. Azeri gazı aynı zamanda Türkiye’nin de 6 milyar metreküplük doğal gaz ihtiyacını karşılayacak.

Sanayi devriminden önce özellikle Uzak Doğu’nun ürettiği ürünlerin Orta Doğu ve Avrupa’ya taşınmasında kullanılan İpek Yolu için Anadolu önemli bir role sahipti. Aynı şekilde Asya, Afrika ve Avrupa’yı birbirine bağlamayı hedefleyen ve 21’inci yüzyılın çarpan etkisi en büyük kalkınma projelerinden biri olarak adlandırılan ‘Kuşak ve Yol Projesi’nde de Anadolu bu önemini artırarak korumakta. Şimdi ise İpek Yolu’nun bir başka biçimi ile karşı karşıya olduğumuzu söyleyebiliriz. Çünkü ‘Enerjinin İpek Yolu’ olarak adlandırılan TANAP ile Azeri gazı Anadolu’dan geçerek Avrupa’ya ulaştı.

Bir sonraki aşamada, gazın bu hat sayesinde Yunanistan üzerinden Adriyatik Denizi’ni geçerek İtalya’ya taşınması, oradan da Sırbistan, Bosna-Hersek ve ihtiyacı olan diğer Avrupa ülkelerine dağıtılması bazı siyasi ve ekonomik dengeleri de değiştirecek.

Dünya hidrokarbon rezervlerinin yaklaşık yüzde 70’nin bulunduğu coğrafyada kilit konumda bulunan Türkiye, alınacak enerji politikası kararlarında hesaba katılması zorunlu olan bir aktördür. Ülkemiz üretici ülkeler ile tüketici ülkeler arasında bir üs konumundadır. Bu konum bize jeostratejik üstünlük sağlamaktadır. Kanımızca enerji taşıma hatları aslında ‘barış hatları’ olarak tanımlanmalı. Çünkü bu hatlar sayesinde hem enerjiyi üreten hem de kullanan ülkeler bir ölçüde birbirlerine muhtaç oluyorlar ve aralarındaki ilişkilerde daha anlayışlı davranıyorlar. Karşılıklı olarak kaynak paylaşımı yapıyorlar. Bu sayede hem halklarının refah seviyelerini artırıyorlar hem de dünya barışına katkı sağlıyorlar. Bu yönüyle, TANAP projesi sayesinde Azerbaycan ile Avrupa ülkeleri arasında doğal olarak oluşacak yeni ilişki ağları, Azerbaycan’ın uluslararası platformlarda desteklenmesine de zemin hazırlayacak.