TCMB Banka Kredileri Eğilim Anketi’ne göre, yılın dördüncü çeyreğinde işletmelere verilen tüm kredilerde belirgin talep artışı bekleniyor. Ayrıca bu dönemde yurt içi ve dışı fonlama koşullarındaki gevşemenin devam edeceği öngörülüyor.
Banka kredilerinin eğilimi saptandı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Banka Kredileri Eğilim Anketi’ne göre, yılın dördüncü çeyreğinde yurt içi ve dışı fonlama koşullarındaki gevşemenin devam etmesi bekleniyor.
TCMB’nin, bankaların 2025 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin değerlendirmeleri ile dördüncü çeyreğe ilişkin beklentilerini içeren “Banka Kredileri Eğilim Anketi” yayımlandı.
STANDARTLARDA DEĞİŞİM YOK
Buna göre, 2025 yılının üçüncü çeyreğinde, bankaların kullandırdıkları işletme kredilerinde uyguladıkları standartlarda belirgin bir değişim olmadı.
Uzun vadeli kredilerde uygulanan standartlarda ciddi değişim gözlenmezken, kısa vadeli kredilerde uygulanan standartlarda ve para cinsi bakımından TL kredilerde uygulanan standartlarda gevşeme görüldü.
YP KREDİLERİ STANDARTLARINDA SIKILAŞMA
Yabancı para (YP) cinsinden kredilerde uygulanan standartlar sıkılaşırken, ölçek bakımından KOBİ’lere ve büyük işletmelere verilen kredilerde uygulanan standartlar gevşedi.
Öte yandan, bankalar, 2025 yılının dördüncü çeyreği için işletmelere verilen kredilerde uygulanan standartların, YP krediler ve büyük işletmelere kullandırılan krediler dışında gevşeyeceğini öngörüyor.
Ankete göre, 2025 yılının üçüncü çeyreğinde, konut ve taşıt dahil tüm bireysel kredilerde uygulanan standartlarda belirgin bir değişim olmadı. Bu yılın dördüncü çeyreği için bankalar, tüm bireysel kredi türlerinde uygulanan standartlarda aynı seyrin devam edeceği ve belirgin bir değişim olmayacağı kanaatinde.
İŞLETME KREDİLERİNDE TALEPTE AZALMA
Anket sonuçları kredi talebi açısından incelendiğinde, işletmelere verilen kredilere yönelik talepte genel olarak azalış görüldü.
Kısa ve uzun vadeli kredi talepleri azalırken, TL kredi talebinde belirgin bir değişim olmadı, YP kredi talebi ise arttı. Ölçek bakımından KOBİ’lere verilen kredilerde talep artarken, büyük işletmelere verilen kredilerde talep azaldı.
Öte yandan, 2025 yılının dördüncü çeyreğinde işletmelere verilen tüm kredilerde belirgin talep artışı bekleniyor.
KONUT KREDİLERİNDE ARTIŞ GÖRÜLDÜ
Bu yılın üçüncü çeyreğinde, konut ve diğer bireysel kredilere talepte artış, taşıt kredi talebinde ise azalış görüldü. Bankalar, 2025 yılının dördüncü çeyreğinde tüm bireysel kredi türlerinde talebin belirgin şekilde artacağını öngörüyor.
Bankaların fon sağlama imkanlarının gelişimi incelendiğinde, 2025 yılının üçüncü çeyreğinde yurt içi ve dışı fonlama koşullarında belirgin bir gevşeme dikkati çekti. Bu gevşemede, yurt dışı fonlama maliyeti ile diğer koşul ve kurallar etkili oldu. 2025 yılının dördüncü çeyreğinde de yurt içi ve dışı fonlama koşullarındaki gevşemenin devam etmesi bekleniyor.
KREDİ KOŞUL VE KURALLARI
Ankete göre, işletmelere kullandırılan kredilerde uygulanan koşul ve kurallara bakıldığında, ortalama krediler üzerindeki kâr marjında azalış, daha riskli krediler üzerindeki kâr marjında artış görüldü.
Kredi ya da kredi limitinin büyüklüğüne ilişkin koşul ve kurallar gevşerken, kredi sözleşmesi özel koşulları ile vadeye ilişkin koşul ve kurallar sıkılaştı.
Bireysel kredilerde uygulanan koşul ve kurallar incelendiğinde, konut kredilerinde, ortalama ve daha riskli krediler üzerindeki kâr marjı temelde aynı kaldı. Taşıt ve diğer bireysel kredilerde ise ortalama ve daha riskli krediler üzerindeki kâr marjları bir miktar azaldı.
Cevdet Yılmaz’dan enflasyon değerlendirmesi
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, enflasyon rakamlarının beklentilerin üzerinde geldiğini belirterek, nedenini konjonktürel gelişmeler ya da mevsimsel etkiler gibi faktörlerin etkisine bağladı.
Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), eylülde aylık bazda yüzde 3,23, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 2,52 artış gösterdi.
Yıllık enflasyon, tüketici fiyatlarında yüzde 33,29, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 26,59 olarak kayıtlara geçti.
“ENFLASYON BEKLENTİLERİN ÜZERİNDE GERÇEKLEŞTİ”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı eylül ayı enflasyon rakamlarına ilişkin şu değerfaklendirmede bulundu:
Eylül ayı enflasyonu yüzde 3,23 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşmiştir.
Bu gelişmede özellikle gıda, eğitim ve ulaştırma kalemlerindeki fiyat artışları etkili olmuştur.
Dezenflasyon sürecinde konjonktürel gelişmelere ya da mevsimsel etkilere bağlı olarak geçici duraksamalar olabilmektedir.
Üretici enflasyonu yıllık yüzde 26,59 arttı
TÜİK verilerine göre, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi, 2025’in Eylül ayında aylık yüzde 2,52 yıllık yüzde 26,59 arttı, aylık yüzde 2,52 arttı.
Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) 2025 yılı Eylül ayında, bir önceki aya göre yüzde 2,52 artış, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 23,66 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 26,59 artış ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 25,83 artış gösterdi.
Yİ-ÜFE İMALAT ÜRÜNLERİNDE YILLIK YÜZDE 26,63 ARTTI
Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 28,73 artış, imalatta yüzde 26,63 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 23,81 artış ve su temininde yüzde 55,03 artış olarak gerçekleşti.
Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara mallarında yüzde 22,27 artış, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 31,62 artış, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 33,21 artış, enerjide yüzde 25,17 artış ve sermaye mallarında yüzde 26,62 artış olarak kayıtlara geçti.
Yİ-ÜFE İMALAT ÜRÜNLERİNDE AYLIK YÜZDE 2,79 YÜKSELDİ
Sanayinin dört sektörünün aylık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 2,72 artış, imalatta yüzde 2,79 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 0,05 azalış ve su temininde yüzde 1,74 artış olarak gerçekleşti.
DAYANIKSIZ TÜKETİM MALLARINDA YÜZDE 5,07 ARTIŞ YAŞANDI
Ana sanayi gruplarının aylık değişimleri; ara mallarında yüzde 1,48 artış, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 2,80 artış, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 5,07 artış, enerjide yüzde 0,78 artış ve sermaye mallarında yüzde 1,90 artış oldu.
Uzmanlar Türkiye ekonomisinde büyümeyi yorumladı
Türkiye ekonomisinin 2025 yılı ilk çeyrek büyüme verileri açıklandı. Beklentilerin altında kalan büyümeyi ekonomistler nasıl yorumladı?
2025 yılı ilk çeyreğinden Türkiye ekonomisi yüzde 2 oranında büyüdü. Büyüme oranı beklentilerin altında kaldı.
Türkiye ekonomisi büyüyor! Mehmet Şimşek’ten kritik açıklamalar: Dünya ticaretinde kırılmalar devam edecek.
Cumhurbaşkanlığı Cumhuriyet Yerleşkesi’nde düzenlenen konferansta, detaylı bir sunum gerçekleştiren Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
“TÜRK EKONOMİSİ BÜYÜYOR”
Türkiye ekonomisinin büyüdüğüne dair bilgiler paylaşan Mehmet Şimşek, “Eğer dünya ticaretinde kırılmalar devam edecek olursa, Türkiye’nin kırılmalara dayanıklılığı daha yüksek olduğu için daha az etkilenecek. Bu aşamada bölgesel entegrasyonun önemi ortaya çıkıyor.” yorumunda bulundu.
Sözlerine devam eden Şimşek, “Dünyada borçlanma seviyesi yüksek. Borç faizlerinin de yüksek olduğu bir dönemde, borcu çevirmek ve ayrılan kaynak dengesiyle eğitime, sağlığa ve altyapıya bütçe ayırmak zorlaşıyor.” ifadelerini kullandı.
“TÜRKİYE’NİN BORÇLANMA ORANI DÜŞÜK”
Bu durum, birçok ülkenin kalkınmaya ayırabileceği kaynakların azalacağı anlamına geliyor diyen Şimşek, “Türkiye’nin borcunun milli gelire oranı yüzde 92 seviyesinde. Bize benzer ülkelerde bu oran yüzde 200’ün üzerinde. Bu nedenle borç, Türkiye açısından önemli bir engel olarak karşımıza çıkmayabilir.” dedi.
Açıklamalarını sürdüren Şimşek, “Ancak yaşlanan nüfus açısından çok avantajlı bir konumda değiliz. Önümüzdeki 75 yıl içinde gerekli demografik ve ekonomik tedbirlerin alınması büyük önem taşıyor.” dedi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat; gayri safi yurtiçi hasılanın 2025 yılının ilk çeyreği itibariyle 1 trilyon 371 milyar dolara yükselerek tüm zamanların milli gelir rekorunu yenilediğini kaydetti.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat; ASKON Kayseri Şube Başkanı olduğu dönemde Ali Özcan tarafından başlayan Kültepe Ekonomi Zirvesi’ne katıldı.
Burada konuşan Bakan Bolat; Kayseri’nin ihracatta önemli bir yerde olduğunu kaydederek, “Kayseri ilimizin ihracatımızda önemli bir yerde olmasından büyük bir memnuniyet duyduğumuzu ifade etmek isterim. Nitekim 2024 yılı itibari ile Kayseri ilimizin faaliyet iline göre ihracatı 3,64 milyar dolar olmuştur. Merkez illerine göre ihracatı ise 3,75 milyar dolar olmuştur. 2024 Ocak-Mayıs döneminde ise ihracatının bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 3,0 artışla yaklaşık 1,6 milyar dolar olmuştur. Ticaret Bakanlığı olarak, gerek verdiğimiz devlet destekleri ile gerekse ihracatta sağladığımız kolay ve uygun maliyetli finansman imkanları ile Kayserili ihracatçılarımızın yanında güçlü bir şekilde olduğumuzu ifade etmek isterim. Kayseri ilimize mal ihracatı kapsamında, 2024 yılında 292,6 milyon TL, 2025 yılında ise halihazırda 50 milyon TL destek sağladık. Yine hizmet ihracatına sağladığımız destekler çerçevesinde, Kayseri’de bilişim, eğitim, lojistik ve sağlık turizmi sektörlerinde faaliyet gösteren yararlanıcılara 6,3 milyon TL destek ödenmiştir. 2024 yılında Kayseri’nin ihracatına Eximbank tarafından toplamda yaklaşık 1 milyar dolar tutarında finansman desteği sağlanmıştır” ifadelerini kullandı.
“KÜRESEL ÖLÇEKTEKİ OLUMSUZ ŞARTLARA RAĞMEN TÜRKİYE EKONOMİSİ AB VE OECD ÜLKELERİNE KIYASLA POZİTİF AYRIŞTI”
Küresel ölçekteki olumsuz şartlara rağmen Türkiye ekonomisinin AB ve OECD ülkelerine kıyasla pozitif ayrıştığını dile getiren Bakan Ömer Bolat; “Türkiye, son on yılda OECD’nin en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olmuştur. Buna paralel olarak, Türkiye son on yılda OECD ülkeleri arasında ihracat hacmini de en hızlı artıran ülkelerden biri olmuştur. Küresel ekonomik dalgalanmalara rağmen elde edilen bu başarı, Türkiye ekonomisinin dinamik yapısıyla direnç kapasitesinin ve şoklara uyum yeteneğinin önemli bir göstergesidir” şeklinde konuştu.